Digitale euro: ECB start testfase.

De volgende stap is gezet. Na twee jaar van studie en reflectie kondigde de voorzitter van de Europese Centrale Bank, Christine Lagarde, woensdag aan dat de digitale euro naar de fase van "voorbereiding en experimentatie" gaat. "We moeten onze munt voorbereiden op de toekomst", aldus de Franse leider in een persbericht.

Deze voorbereidende fase, die op 1 november begint, zal twee jaar duren 👀. Het doel is te achterhalen of dit digitale valuta-project voor particulieren haalbaar is – met name technisch.

Als de tests overtuigend blijken te zijn, zowel voor de valuta als de wallet, zullen de Raad en het Europees Parlement vervolgens het passende wetgevend kader definitief moeten aannemen.

Op 28 juni van dit jaar presenteerde de Commissie wetsvoorstellen in deze richting die als basis zullen dienen voor de besprekingen.

Versterking van de Europese soevereiniteit

Om verwarring te voorkomen, is het noodzakelijk om vanaf het begin te verduidelijken dat er momenteel twee digitale euro-projecten op Europees niveau zijn.

👉 Enerzijds het project gericht op institutionele beleggers, waarvan het nut duidelijk is vastgesteld met het oog op de toekomstige groei van de tokenisatie van digitale activa. Deze toekomstige digitale euro (alles wordt hier uitgelegd), bekend als de "wholesale" euro, is bedoeld voor instellingen en zou via een blockchain kunnen circuleren.

👉 Anderzijds is er de "retail" digitale euro, dat wil zeggen voor particulieren (u en ik). Het principe is dat deze digitale euro "voor iedereen, overal en kosteloos toegankelijk" moet zijn.

De eerste overwegingen over de noodzaak om een dergelijk project te lanceren begonnen toen het "Libra"-project van Facebook in 2019 werd aangekondigd. Het project van Facebook, dat inmiddels Meta is geworden, is sindsdien verlaten, voornamelijk vanwege de verontwaardiging van staten en overheden, die zelf zijn begonnen met hun eigen projecten.

Europa (de EU om precies te zijn) heeft op haar beurt vooruitgang geboekt, ook al roept het project enige bedenkingen op, zowel bij gebruikers als bij commerciële banken, die verantwoordelijk zullen zijn voor de distributie ervan.

Een project dat door banken wordt betwist

Commerciële banken stellen inderdaad vragen over het project omdat het hun businessmodel ter discussie zou kunnen stellen. Waarom? Omdat commerciële banken deels leven van de deposito's van hun klanten, terwijl de digitale euro zou worden beheerd door... de ECB. Met andere woorden, deposito's zouden hen kunnen ontglippen 😅.

Om de banken gerust te stellen heeft de ECB al laten weten dat de deposito's aanvankelijk zullen worden beperkt tot enkele duizenden euro's op jaarbasis.

👉 In het voorjaar had Fabio Panetta, die op het punt staat opnieuw gouverneur van de Bank of Italy te worden, de limiet van 3.000 euro genoemd.

Dit monetaire onevenwicht tussen de commerciële banken en de ECB "zou niet noodzakelijkerwijs een probleem vormen voor het ontwerp van de digitale euro, maar eerder bij de implementatie ervan", legt Xavier Lavayssière uit, een onafhankelijke expert in digitale financiën.

"De samenwerking in Brazilië en India tussen de monetaire autoriteiten en de private sector om hun instant payment-netwerken te lanceren, die zeer goed werken, leek vanaf het begin vanzelfsprekender dan in Europa", merkt hij op.

"De digitale euro is er niet om disruptief te zijn, maar aanvullend. Het doel is niet om te concurreren met commerciële banken, maar om een universeel betaalmiddel op Europese schaal te zijn", legt Alexandre Stervinou uit, Directeur Betalingsstudies en Monitoring bij de Banque de France. In dit opzicht zouden digitale euro-bankrekeningen zich binnen het ecosysteem van de commerciële banken ontwikkelen.

Een aanvulling op contant geld

Vanuit het perspectief van de gebruiker betreft een van de belangrijkste zorgen een mogelijke afschaffing van contant geld op lange termijn (munten en biljetten), momenteel het meest veilige middel om de vertrouwelijkheid van transacties te waarborgen.

ECB-voorzitter Christine Lagarde wordt hier regelmatig over bevraagd en verzekert op haar beurt dat de digitale euro bedoeld is als een "aanvullend" betaalmiddel, met andere woorden niet bedoeld om contant geld te vervangen. Bovendien zal het voor winkeliers niet mogelijk zijn om enige vergoeding te bieden die gekoppeld is aan de digitale euro.

Op 26 september veroorzaakte zij controverse door te verklaren dat de digitale euro "niet volledig anoniem" zou zijn, aangezien digitaal geld "een spoor achterlaat op de blockchain". Echter, in deze fase is het onwaarschijnlijk dat de digitale euro voor particulieren via de blockchain zal worden verspreid, waarbij de Europese autoriteiten meer neigen naar een instant payment-systeem.

In een openbare raadpleging over de digitale euro, uitgevoerd door de Europese Centrale Bank, hadden respondenten privacy als het belangrijkste punt aangemerkt, ver voor veiligheid.

Een van de doelstellingen van de Europese autoriteiten is om de lidstaten te verplichten betere toegang tot contant geld te garanderen, terwijl het aantal toegangspunten sinds 2016 gestaag is gedaald. In 7 jaar tijd is het aantal gedaald van ongeveer 420.000 tot net onder de 358.000 in Europa.

De dreiging van private spelers

"Als we niet innoveren, zullen gebruikers onvermijdelijk overstappen op andere, meer praktische betaalmiddelen, wat uiteindelijk de aantrekkelijkheid van de euro zou kunnen schaden", vertrouwt een Europese functionaris toe zonder cryptoassets expliciet te noemen. Onlangs hebben veel crypto-spelers zoals Circle zich gepositioneerd om een grootschalig betalingssysteem in Europa te kunnen aanbieden.

De Europese autoriteiten vrezen een "fragmentatie van private betaaloplossingen". Daarom willen zij Europese burgers een publiek betaalmiddel bieden dat "geruststellend is, aangezien zij direct toegang zouden hebben tot de munt van de centrale bank in digitale vorm", aldus Erick Lacourrège, Directeur-Generaal Betaalmiddelen bij de Banque de France.

In deze logica wil de ECB dat de digitale euro zelfs zonder internetverbinding en zonder tussenkomst van een bankkaart uitwisselbaar is, althans in eerste instantie. Gebruikers moeten ook direct peer-to-peer kunnen betalen zonder kosten.

"Het idee achter de lancering van deze digitale euro voor particulieren is uiteraard om een manier te bieden om het zonder betaalspelers als MasterCard of Visa te doen", legt een betrokkene uit.

Christine Lagarde bevestigde woensdag dat de ECB de eerste tests zal starten van wat de digitale euro voor retailklanten zou kunnen worden. De in Frankfurt gevestigde instelling zal samenwerken met een aantal private bedrijven en commerciële banken. Deze testfase zal twee jaar duren, voorafgaand aan een mogelijke officiële lancering..