DeFi Fee Switch: Economische Spelveranderaar of Marketinghype?

Jarenlang boden governance tokens enkel stemrechten, zonder daadwerkelijk financieel rendement voor hun houders. Met de opkomst van Fee Switch is een nieuw tijdperk aangebroken: een waarin gebruikers een deel van de door de protocollen zelf gegenereerde inkomsten kunnen ontvangen.

Tot voor kort een technisch concept, wordt het nu een belangrijk strategisch vraagstuk voor DeFi. Hoe werkt dit mechanisme? Waarom trekt het steeds meer projecten aan? En wat zijn de beperkingen? We nemen het onder de loep.

Fee Switch: definitie, nut, implementatie en regulering

Wat is een Fee Switch en waarvoor wordt het gebruikt?

Een concept dat twee jaar geleden nog in opkomst was, maakt de Fee Switch nu zijn opmars in het ecosysteem van gedecentraliseerde financiën (DeFi).

Het principe is eenvoudig: een deel van de transactiekosten die door een protocol worden gegenereerd, wordt herverdeeld aan de houders van de native token, of via andere mechanismen afhankelijk van de vastgestelde strategie.

Elke interactie op een DeFi-protocol – of het nu een bridge, een leenplatform of een tokenruil op een DEX (Decentralized Exchange) betreft – genereert kosten.

Met een geactiveerde Fee Switch wordt een fractie van deze inkomsten geïnd en vervolgens uitgekeerd aan de houders van de governance token van het project. In de praktijk kan een gebruiker die token X in staking houdt, een deel van de inkomsten van het platform ontvangen.

Dit biedt deelnemers een nieuw incentive-model dat zowel deugdelijker als potentieel aantrekkelijker is dan traditionele farming of eenmalige incentiveprogramma’s.

Wat is het proces voor het activeren van een Fee Switch?

De implementatie van een Fee Switch vereist doorgaans een governance-stemming binnen de DAO van het project. Een meerderheid van de stemmen vóór is essentieel, soms vergezeld van een minimumquorum voor deelname.

Het enkel indienen van een dergelijk voorstel kan al voldoende zijn om de prijs van de betreffende token te doen stijgen, zoals de recente voorbeelden van Uniswap en Aave aantonen.

Er bestaan drie hoofdregelingen voor herverdeling:

• Buyback and burn: de gegenereerde inkomsten worden gebruikt om governance tokens op de markt terug te kopen met als doel deze te vernietigen, waardoor het beschikbare aanbod afneemt.
• Buyback and redistribute: de gegenereerde inkomsten worden gebruikt om governance tokens op de markt terug te kopen, die vervolgens aan de stakers worden herverdeeld.
• Directe distributie: een deel van de kosten wordt rechtstreeks aan de stakers uitgekeerd in stablecoins of andere activa.

Deze mechanismen liggen allerminst vast. Een DAO kan ze altijd aanpassen via nieuwe stemmingen om het herverdelingsbeleid te verfijnen, op te schorten of te verbeteren.

Wat zegt de regelgeving hierover?

Lange tijd gezien als een groot risico, lijkt het regelgevend kader rond Fee Switch, met name in de VS, zich te ontwikkelen.

Het uitkeren van een deel van de inkomsten aan tokenhouders kon tot voor kort door de Securities and Exchange Commission (SEC) worden geïnterpreteerd als een winstuitkering aan passieve investeerders.

Dit stelde projecten bloot aan herclassificatie van hun tokens als financiële effecten (securities), met alle bijbehorende verplichtingen: registratie bij de toezichthouder, rapportageverplichtingen en beperkingen op distributie.

In een dergelijk scenario dreigde het hele DeFi-model – gebaseerd op decentralisatie en het ontbreken van tussenpersonen – ter discussie te worden gesteld.

Maar sinds de wisseling van de Amerikaanse regering lijkt de SEC haar standpunt te versoepelen. Het recente seponeren van procedures tegen Uniswap Labs is een sterk signaal (zie Uniswap's blogpost): een gunstiger regelgevend klimaat lijkt te ontstaan, althans voor echt gedecentraliseerde protocollen.

Er blijft echter een ander struikelblok: fiscaliteit. Het ontvangen van inkomsten in de vorm van tokens of stablecoins kan uiteenlopende en complexe fiscale gevolgen hebben, afhankelijk van het rechtsgebied, een kwestie die zowel gebruikers als protocollen zullen moeten leren beheren. Tot op heden is hierover niets definitief besloten.

Lessen van pioniersprojecten

Hoewel het concept enthousiasme opwekt, zijn sommige protocollen al overgegaan tot actie en bieden zij concreet inzicht in de impact van een Fee Switch.

Usual: 100% van de inkomsten herverdeeld

In januari 2025 kondigde de uitgever van de gedecentraliseerde stablecoin Usual de activering aan van zijn Revenue Switch, een mechanisme dat ongekend is in het ecosysteem.

Sinds 13 januari 2025 wordt 100% van de maandelijkse inkomsten van het protocol wekelijks herverdeeld aan USUALx-stakers. Dit is ongekend in deze omvang.

Om in aanmerking te komen, moeten tokens gedurende de gehele duur van een epoch gestaked zijn. Momenteel genereert dit mechanisme ongeveer $700.000 per week, of bijna $2,8 miljoen per maand, uitbetaald in USD0, de stablecoin van het project.

In de eerste twee maanden is $7,2 miljoen uitgekeerd.

Het mechanisme is des te interessanter omdat, ondanks de geplande inflatie van de USUAL token, de beloningen in USUALx deze verwatering compenseren. Elke dag wordt 10% van de nieuwe tokenuitgifte herverdeeld aan stakers, wat de waarde van hun posities mechanisch verhoogt.

Sinds de lancering is echter een geleidelijke daling van de beloningen waargenomen: van $1,25 miljoen in de eerste week tot recentelijk $700.000.

Het model is nog jong en de effectiviteit op lange termijn moet nog worden gevalideerd. Maar het biedt nu al een stabiel rendement in een markt waar onzekerheid de norm blijft.

>> Usual: Twee maanden na de controverse binnen de community, waar staat het project nu?

>> Fundamentele analyse van Usual

Etherfi: Een Fee Switch om stakers te binden

Al innovatief met zijn LP token Buyback-programma, zette de toonaangevende liquid restaking-onderneming Etherfi in december 2024 een stap verder door een Fee Switch te adopteren.

Elke maand wordt 5% van de gegenereerde inkomsten gebruikt om ETHFI op de markt terug te kopen, tokens die vervolgens aan stakers worden herverdeeld.

Om hiervan te profiteren, moeten deelnemers hun tokens minimaal één maand in staking houden.

Enkele cijfers:

• December 2024: $3,6 miljoen aan inkomsten → $180.000 aan ETHFI-aankopen.
• Januari 2025: $3,1 miljoen aan inkomsten → $155.000 aan aankopen.

Dit kwam overeen met een maandelijkse APR tussen 0,65% en 1,05%, voor een geannualiseerde APR tussen 7% en 13%, afhankelijk van de hoeveelheid ETHFI in staking.

Een aantrekkelijk model, maar blootgesteld aan volatiliteitsrisico’s: aangezien de herverdeling plaatsvindt in de native token, blijven stakers gevoelig voor prijsschommelingen van ETHFI.

>> Lees de fundamentele analyse van EtherFi

Jupiter: De benadering via JLP

Sinds 2023 biedt Solana's belangrijkste DEX, Jupiter, een originele oplossing met zijn JLP Vault, gebaseerd op een Fee Switch-mechanisme toegepast op zijn leveraged trading-producten (perps).

De Jupiter Liquidity Provider (JLP) Pool fungeert als tegenpartij voor traders, waarbij zijn liquiditeit wordt geruild voor een deel van de kosten.

75% van de gegenereerde handelskosten wordt zo herverdeeld aan houders van de JLP, die bestaat uit een mandje van gediversifieerde activa (SOL, BTC, ETH, USDC, USDT).

De waarde van de JLP stijgt mechanisch naarmate de geïnde kosten toenemen. En als de onderliggende activa (zoals SOL, BTC of ETH) in waarde stijgen, stijgt ook de waarde van de JLP – waardoor het een hybride vehikel wordt dat fee-inkomsten en blootstelling aan de cryptomarkt combineert.

Tegelijkertijd heeft Jupiter een buyback-programma gelanceerd voor zijn JUP governance token, waarbij buybacks worden gefinancierd met 50% van de protocolkosten.

Een model dat ook door andere projecten zoals DYDX of GMX wordt overgenomen, elk met specifieke varianten.

>> Lees de fundamentele analyse van Solana

>> Solana en memecoins: onderzoek naar een toxische afhankelijkheid

Waar staan de DeFi-giganten?

Terwijl verschillende projecten al een Fee Switch hebben geactiveerd, bereiden anderen – enkele van de meest iconische binnen DeFi – zich voor om de stap te zetten. Hier zijn de projecten om nauwlettend te volgen.

Uniswap: de meest verwachte beslissing

Uniswap blijft een van de meest gevolgde Fee Switch-projecten.

Tot op heden is het mechanisme niet geactiveerd: 100% van de swapkosten wordt opgevangen door liquidity providers (LP’s), zonder directe inkomsten voor de DAO.

Een wijziging van het model is echter denkbaar.

In 2024 genereerde Uniswap volgens DefiLlama bijna $950 miljoen aan kosten, wat een enorm potentieel biedt voor toekomstige herverdeling.

Door Fee Switch in te schakelen, zou een deel van deze kosten kunnen worden doorgestuurd naar UNI-houders die deelnemen aan staking.

Verschillende simulaties maken het mogelijk om verschillende APR’s te schatten, afhankelijk van:

• Het percentage kosten dat wordt doorgestuurd naar stakers (1% tot 5%)
• Het aandeel van de marktkapitalisatie in staking
• De totale tokenwaardering (tussen $1,5 en $7 miljard).

Prospectieve tabellen tonen rendementen van 1% tot meer dan 10% per jaar voor stakers, afhankelijk van de gehanteerde aannames.

Voor een MarketCap van $1,5 miljard:

Tabel die het geannualiseerde rendement illustreert als functie van het percentage van de Market Cap in staking en het percentage Fee Switch.

Voor een MarketCap van $3,5 miljard:

Tabel die het geannualiseerde rendement illustreert als functie van het percentage van de Market Cap in staking en het percentage Fee Switch.

Voor een MarketCap van $7 miljard:

Tabel die het geannualiseerde rendement illustreert als functie van het percentage van de Market Cap in staking en het percentage Fee Switch.

Let echter op: deze projecties blijven theoretisch.

De governance zou kunnen kiezen voor een gedeeltelijk model, door Fee Switch alleen te activeren op bepaalde high-volume pools (bijv. ETH/USDC), of door een minimale belasting op LP’s toe te passen om een vlucht van liquiditeit naar concurrerende DEX’s te voorkomen.

Hoe dan ook, het debat blijft open: als de switch UNI-houders bevoordeelt, kunnen liquidity providers benadeeld worden.

>> Uniswap, Aave, Sky: Welke strategieën voor de "OG’s van DeFi"?

Aave: op weg naar Aavenomics

Wat Aave betreft, is de weg naar een herverdelingsmodel al ingeslagen.

Op 4 maart 2025 presenteerde Marc Zeller (die de toonaangevende stemdelegatieorganisatie ACI leidt) een nieuw governancevoorstel waarin de eerste fase van Aavenomics wordt uiteengezet.

Het protocol is van plan om $1 miljoen per week te gebruiken om AAVE tokens terug te kopen en te herverdelen aan stakers.

Dit initiatief, gevalideerd door de community, heeft tot doel de belangen van deelnemers duurzaam te aligneren met die van het protocol.

Er zijn verschillende projecties gemaakt afhankelijk van de waardering van de token en het percentage AAVE in staking.

Volgens deze simulaties kunnen APR’s aanzienlijk variëren, maar in alle gevallen zou het rendement ruim boven de huidige standaarden voor klassieke staking liggen.

Representatieve grafiek van RPA per MarketCap

Representatieve tabel van RPA als functie van MarketCap en een verschillend aankoopbedrag

Representatieve grafiek op basis van MarketCap en op % van het totale aantal AAVE tokens in staking

Ook hier zullen marktdynamiek, volatiliteit van de AAVE token en het aandeel actieve staking grotendeels het succes van de operatie bepalen.

>> De fee switch komt naar Aave: hoeveel kunnen stakers verdienen?

Ethena: een voorwaardelijke activering

Het Ethena-protocol, uitgever van de synthetische stablecoin USDe, heeft in november 2024 een Fee Switch-voorstel goedgekeurd, geïnitieerd door market maker Wintermute.

De activering blijft echter afhankelijk van het voldoen aan vijf strategische criteria:

• 6 miljard USDe in omloop (nog niet bereikt),
• 250 miljoen dollar aan cumulatieve inkomsten (doel bereikt),
• Reservefonds boven USDe-aanbod (bereikt),
• APY-verschil tussen producten boven 5% (niet bereikt),
• Integratie met Binance en OKX (in uitvoering).

Voorlopig is Fee Switch dus nog niet actief.

Maar de vooruitzichten zijn veelbelovend: Ethena genereert vandaag ongeveer $50 miljoen aan maandelijkse inkomsten, volgens Dune Analytics.

Afhankelijk van het percentage van de daadwerkelijk via Fee Switch herverdeelde inkomsten, kunnen theoretische RPA’s variëren van enkele procenten tot meer dan 10% per jaar, volgens uitgevoerde simulaties.

>> Lees de fundamentele analyse van Ethena

LayerZero: de strijd om een quorum

LayerZero, een belangrijke speler in blockchain-interoperabiliteitsoplossingen, heeft in december 2024 ook een Fee Switch voorgesteld.

Het plan was om elke zes maanden een community-stemming te houden om de protocol fee in te schakelen, aan te passen of uit te schakelen.

De door de message fee gegenereerde inkomsten zouden vervolgens worden gebruikt om de ZRO native token terug te kopen en te verbranden.

Bij de eerste stemming was 96% van de uitgebrachte stemmen voor activering.

Probleem: slechts 11% van de tokens nam deel aan de stemming, ruim onder het vereiste quorum van 66 miljoen.

Een nieuwe stemming is gepland voor juni 2025. Als het quorum deze keer wordt gehaald, zou LayerZero een jaarlijks buyback-programma kunnen implementeren ter waarde van ongeveer $12-13 miljoen, op basis van de huidige inkomsten.

Een bescheiden bedrag op de schaal van het project, maar een belangrijke eerste stap om de waarde van de token op lange termijn te versterken.

>> Interoperabiliteit: uitdagingen en oplossingen voor een verenigd gedecentraliseerd ecosysteem

Fee Switch: echte revolutie of louter marketingeffect?

Met de opkomst van de Fee Switch proberen veel projecten hun token een nieuwe, tastbare functie te geven.

Jarenlang boden de meeste DeFi-tokens hun houders enkel stemrechten in bestuursorganen, zonder direct vooruitzicht op financieel rendement.

De Fee Switch verandert dit door directe distributie van een deel van de door het protocol gegenereerde inkomsten te introduceren.

Deze innovatie weerspiegelt ook een sterkere betrokkenheid van de ontwikkelteams en DAOs, met het oog op het creëren van blijvende waarde.

Via verschillende mechanismen – herverdeling, buyback and burn, uitbetaling in stablecoins – bieden de protocollen hun gebruikers nu directe toegang tot interne economische stromen.

Maar pas op voor luchtspiegelingen

Niet elk project is echter in staat een Fee Switch te activeren.

In veel gevallen zijn de door het protocol gegenereerde inkomsten onvoldoende om de eigen levensvatbaarheid te waarborgen, laat staan herverdeling aan gebruikers. Voor deze projecten zou het activeren van een Fee Switch een loze belofte zijn, of zelfs een zorgwekkend signaal over hun businessmodel.

Bovendien moet het directe effect van een dergelijke activering niet worden overschat.

Op korte termijn heeft de aankondiging van een Fee Switch vaak een speculatief effect op de prijs van de token.

Recente voorbeelden, zoals Uniswap en Aave, tonen aan dat alleen al de stemming of indiening van een voorstel een tijdelijke prijsstijging kan veroorzaken.

Maar op middellange en lange termijn is het effect veel onzekerder.

Een slecht gekalibreerde Fee Switch, die een marginaal deel van de inkomsten verdeelt of niet is afgestemd op de belangen van de belangrijkste gebruikers (bijv. liquidity providers op Uniswap), kan zelfs de aantrekkelijkheid van het protocol verzwakken.

Elk model, elk project, elk mechanisme is uniek

Het is cruciaal om grondig te analyseren:

• Hoe worden de inkomsten herverdeeld?
• Welk deel van de totale inkomsten wordt daadwerkelijk gedeeld?
• Hoe evolueren de financiële stromen van het protocol in de tijd?
• Hoe volatiel is de token die voor distributie wordt gebruikt?

Een goed gestructureerde Fee Switch, ondersteund door solide inkomsten, is ongetwijfeld een groot voordeel voor de duurzaamheid van een project.

Maar uitsluitend investeren op basis van de activering van een Fee Switch zou een vergissing zijn.

Vandaag de dag is er nog geen consensus over het beste model:

Buyback & burn, distributie in stablecoins, buyback en herverdeling aan stakers...

Elke benadering heeft zijn voordelen en beperkingen, en de effectiviteit hangt nauw samen met de structuur van het project en het businessmodel.

De Fee Switch blijft dus een toekomstig mechanisme voor DeFi, maar moet per geval worden geëvalueerd.

Goed uitgevoerd kan het stabiliteit, aantrekkelijkheid en afstemming brengen.

Slecht ontworpen, dreigt het niet meer te zijn dan een kortstondige marketinghefboom.

‍

‍

Voor lange tijd beperkt tot enkele experimenten, ontwikkelt Fee Switch zich nu tot een belangrijke hefboom in DeFi. Inkomstenherverdeling, nieuwe incentive-modellen, regelgevingsrisico’s: een overzicht van een snelgroeiend mechanisme..