De economische systemen van de wereld zijn verstrikt geraakt in een steeds toenemende schuldenlast. In een poging hiermee om te gaan, zetten centrale banken hun "printers" aan – of beter gezegd hun fiatgeldgeneratoren –, waarmee ze groei op krediet aanwakkeren terwijl ze proberen de steeds oplopende aflossingen te voldoen.
Sinds het einde van de goudstandaard in 1971 en de invoering van zwevende wisselkoersen is de geldhoeveelheid in de meeste landen geëxplodeerd, met als direct gevolg een gestage daling van de koopkracht.
In dit landschap heeft de dollar zich gevestigd als de wereldreservemunt en een instrument voor internationale handel. Om zich te beschermen tegen valuta-erosie hebben overheden reserves opgebouwd in dollars of Amerikaanse staatsobligaties, in de veronderstelling dat deze een veilige haven vormen. Maar deze strategie vertoont nu haar grenzen: ook de dollar deprecieert sterk. Geconfronteerd met deze impasse, dient zich een alternatief aan: de zogenaamde "harde" activa. Sinds 2009 is er een nieuw schaars actief ontstaan, met een aanbod beperkt tot 21 miljoen eenheden: Bitcoin. En sommige overheden beginnen het te zien als een nieuwe monetaire reddingslijn.
Toename van de M2-geldhoeveelheid en depreciatie
Een gezonde munt is gebaseerd op zes kenmerken: duurzaamheid, draagbaarheid, deelbaarheid, fungibiliteit, rekeneenheid en waardevastheid. Hoewel de huidige fiatvaluta’s aan de eerste vijf criteria voldoen, schieten ze op het laatste punt tekort. De reden hiervoor is het steeds toenemende aantal valuta-eenheden in omloop, wat hun vermogen om waarde te behouden ondermijnt.
Het gevolg is dat deze valuta’s weliswaar het meest gebruikte betaalmiddel blijven, maar een zeer slecht spaarmiddel zijn. De koopkracht smelt weg door de jaren heen, omdat er steeds meer valuta-eenheden nodig zijn om dezelfde goederen en diensten te kopen. Deze dynamiek is te wijten aan het feit dat de geldhoeveelheid sneller groeit dan de economische output.
De M2-indicator, die bankbiljetten, zichtdeposito’s, spaarrekeningen en geldmarktfondsen omvat, is sinds 1996 gemiddeld met 6,67% per jaar gegroeid. Deze trend versnelt tijdens crises: +3,84% tijdens het barsten van de internetzeepbel, +20,59% tijdens de subprimecrisis, +4,49% tijdens de Covid-19-pandemie. Telkens injecteerden centrale banken enorme hoeveelheden geld om de activiteit te stimuleren.
Maar dit mechanisme werkt alleen als de economische groei gelijke tred houdt. Over dezelfde periode groeide het mondiale BBP echter met gemiddeld slechts 4,34% per jaar. Het verschil van 2,33 punten geeft aan dat de economie niet genoeg waarde produceert om het overtollige geld te absorberen. Met andere woorden, geldcreatie overtreft vermogenscreatie, wat leidt tot een voortdurende erosie van de koopkracht.
Groei van de M2-geldhoeveelheid bij vier grote banken (Fed, ECB, BoJ, BPC) sinds 1996.
>> Bitcoin op $100.000: de bekroning van een financiële revolutie
De mondiale schuldenspiraal is onbeheersbaar geworden
De explosie van de wereldwijde schuldenlast speelt een centrale rol in de voortdurende stijging van de geldhoeveelheid. Telkens wanneer overheden lenen om de economie te ondersteunen, resulteert dit in liquiditeitsinjecties in het systeem. Jarenlang maakten lage – of zelfs negatieve – rentetarieven geld gemakkelijk beschikbaar, waardoor overheden en instellingen werden aangemoedigd meer schulden aan te gaan om de consumptie te stimuleren.
De financiering gebeurt voornamelijk via de uitgifte van obligaties, die massaal worden opgekocht door centrale banken. In ruil daarvoor wordt geld in de economie geïnjecteerd: dit is het principe van Quantitative Easing (QE). Omgekeerd, wanneer een centrale bank haar balans verkleint, spreekt men van Quantitative Tightening (QT).
Sinds 2003 is de balans van de Federal Reserve twaalfvoudig toegenomen, tot een recordhoogte van $9 biljoen. Het grootste deel van deze stijging vond plaats tijdens de twee grote recente crises – de subprimecrisis en de Covid-crisis. Het verklaarde doel was het ondersteunen van de groei. Maar het gevolg was stijgende inflatie en wijdverbreide valutadepreciatie.
Vandaag heeft de Fed het tij gekeerd: haar balans krimpt en haar beleidsrente is gestegen tot 4,5%, waardoor de inflatie is gedaald tot ongeveer 1,9%, vergeleken met bijna 10% in de zomer van 2022.
Echter, periodes van intensieve geldcreatie leiden uiteindelijk altijd tot prijsstijgingen: er circuleert meer geld voor een stabiele hoeveelheid goederen, wat de vraag opdrijft... en de prijzen.
Fed-balans sinds 2003 - Bron: TradingView
Een ander gevolg van massale schulden: de kosten van de schuldenlast. Met $36.878 miljard aan staatsschuld zit de Verenigde Staten ruim boven de door de Wereldbank aanbevolen drempel van 77% van het BBP, en bereikt 122%. Bij 4,5% rente komt dat neer op $1.659 miljard per jaar aan alleen rente – ongeveer een derde van de belastinginkomsten van het land.
Deze spiraal is niet uniek voor de Verenigde Staten. De hele wereld ziet haar schulden stijgen, en daarmee de geldhoeveelheid. Hoe hoger de rente, hoe hoger de aflossingskosten, hoe meer overheden moeten lenen... en hoe meer geld ze creëren om het hoofd te bieden. Het fenomeen wordt versterkt door exogene schokken – pandemieën, de oorlog in Oekraïne – die de tekorten verdiepen en de inkomsten verminderen.
Ontwikkelingslanden worden bijzonder hard getroffen, omdat zij in dollars moeten lenen, met hogere rentes en weinig speelruimte. Hun afhankelijkheid van particuliere schuldeisers, die vaak minder geneigd zijn schulden te herstructureren, verergert de situatie.
In deze context, waarin schulden zich opstapelen zonder duidelijk rendement op investering en valuta’s hun stabiliteit verliezen, rijst de vraag naar een robuuster alternatief. Hier komen harde activa zoals Bitcoin in beeld.
US National Debt Clock - Bron: US Debt Clock.org
Bitcoin, een schaars actief tegenover systemische inflatie
Om hun vermogen te beschermen, moeten particulieren hun overtollige inkomen investeren. Maar hun beleggingen moeten meer opleveren dan het gecombineerde tempo van valutadevaluatie (gemiddeld 6,67% over 30 jaar) en inflatie (2,5%), oftewel een minimaal rendement van 9,17% per jaar. De meeste obligaties blijven onder deze drempel. Zelfs aandelen, zoals die in de S&P 500-index, die een gemiddeld rendement van circa 10% hebben, slagen er nauwelijks in de koopkracht echt te behouden wanneer de geldcreatie uit de hand loopt of bedrijven hun aandeelhouders verwateren door nieuwe aandelen uit te geven.
In deze context heeft het economische systeem behoefte aan een monetair actief dat moeilijk te produceren is, met een vast of afnemend aanbod. Precies hier komt Bitcoin tot zijn recht.
Sinds de notering op handelsplatformen in 2013 heeft Bitcoin een gemiddeld jaarlijks rendement van 42,5% behaald, ruim boven de vermogensbehoudsdrempel. De schaarste wordt versterkt door het verlies van toegang tot private keys: naar schatting zijn ongeveer 2,5 miljoen bitcoins permanent ontoegankelijk, waardoor het effectieve aanbod daalt tot 18,5 miljoen, ofwel 12,6% minder dan het theoretische totaal. Deze dynamiek versterkt het deflatoire karakter van het actief.
Bitcoin is gebaseerd op een transparant protocol dat in real time kan worden gecontroleerd. Elke transactie wordt onveranderlijk vastgelegd op de blockchain, met elke tien minuten een nieuw blok. Na zes bevestigingen (ongeveer een uur) zijn transacties praktisch onomkeerbaar.
De miners, die het netwerk beveiligen, ontvangen een beloning in bitcoins, die elke 210.000 blokken (ongeveer elke vier jaar) wordt gehalveerd. Vandaag bedraagt deze beloning 3,125 BTC per blok, wat neerkomt op een jaarlijkse uitgifte van circa 164.000 bitcoins, goed voor een inflatiepercentage van 0,82% – veel lager dan dat van fiatvaluta’s. En deze inflatie zal binnen drie jaar opnieuw worden gehalveerd.
Door het vaste aanbod, het deflatoire karakter en de transparantie vestigt Bitcoin zich geleidelijk als een serieus alternatief voor traditionele valuta’s in strategieën voor kapitaalbehoud.
Een andere indicator die het beperkte karakter van het aanbod van Bitcoin onderstreept: het Stock-to-Flow (S2F)-model, dat vaak wordt gebruikt om grondstoffen te waarderen die als waardevast worden beschouwd. Deze ratio vergelijkt de bestaande voorraad met de jaarlijkse productie. Hoe hoger de ratio, hoe schaarser het actief. Voor Bitcoin bedraagt deze ratio momenteel 121 – en blijft stijgen naarmate het protocol de volgende halvering nadert. Die van goud ligt rond de 60.
Deze schaarstelogica, vastgelegd in de code, onderscheidt Bitcoin in het activalandschap. Het aanbod kan niet worden verhoogd in lijn met de vraag, in tegenstelling tot fiatgeld. Maar terwijl het aanbod vastligt, komen prijsstijgingen vooral voort uit de vraag – en die vraag kent een ongekende dynamiek.
ETF’s spelen nu een stuwende rol in deze ontwikkeling. Met een gestage stroom aankopen zorgen deze beleggingsvehikels voor constante vraag. BlackRock’s IBIT is de op twee na grootste houder van Bitcoin ter wereld geworden, met bijna 639.000 eenheden, na de portefeuille van Satoshi Nakamoto en die van Coinbase.
De stap van sommige bedrijven, zoals Strategy (ex-MicroStrategy), om Bitcoin in hun kasreserves op te nemen, heeft de institutionele vraag eveneens gestimuleerd.
>> The Big Whale Report - Bitcoin Treasury Companies: een unieke wereld van businessmodellen
Deze accumulatietrend weerspiegelt een geleidelijke verschuiving: Bitcoin is niet langer alleen een technologische gok of een niche-actief, het wordt een structurerend financieel actief voor veel beleggers.
BTC ETF AUM-grafiek - Bron: The Big Whale
Naarmate Bitcoin volwassen wordt, worden correctiefases minder heftig. Het actief, historisch zeer volatiel, vertoont tekenen van een geleidelijke afname van de neerwaartse cycli. Deze ontwikkeling versterkt de aantrekkelijkheid als langetermijnreserve.
Tijdens de cyclus 2012-2016 bedroeg de maximale daling vanaf een piek (drawdown) 92,4%. Dit daalde tot 84% tussen 2016 en 2020, en tot 77% tijdens de cyclus 2020-2024.
Hoewel het neerwaartse risico aanzienlijk blijft, weerspiegelt de dalende trend een geleidelijke stabilisatie. Dit suggereert dat, over langere tijdshorizonten, het risico van het aanhouden van Bitcoin als hedge of reserveactief acceptabeler wordt, met name voor institutionele beleggers.
BTC drawdowns - Bron: checkonchain
>> Bitcoin Treasury Companies: Een overzicht van de beschikbare financiële hefbomen
De wereldwijde stand van Bitcoin-reserves
Slechts weinig landen beschikken momenteel over officiële Bitcoin-reserves. Het meest sprekende voorbeeld is El Salvador, dat BTC tot wettig betaalmiddel heeft gemaakt en er dagelijks één à twee koopt. In dit tempo, en uitgaande van een gemiddelde jaarlijkse groei van 42%, zou het land theoretisch al zijn staatsschuld binnen vijf jaar kunnen aflossen. Vandaag bedragen de reserves circa $660 miljoen, ofwel 16,67% van de nationale schuld.
El Salvador BTC-portefeuille en waardering - Bron: BITCOINTREASURIES.NET
El Salvador, hoewel economisch klein, zou het eerste casus kunnen worden van een land dat Bitcoin gebruikt om uit de schulden te komen. Andere landen bezitten ook BTC, maar vaak indirect. De Verenigde Staten en China hebben respectievelijk circa 198.000 en 190.000 Bitcoins, voornamelijk uit gerechtelijke inbeslagnames. Duitsland koos er daarentegen voor om zijn 50.000 BTC in de zomer van 2024 te liquideren, tegen een gemiddelde prijs van $57.200 per stuk, en liep zo meer dan $2,7 miljard aan potentiële winst mis.
De adoptie van Bitcoin door overheden zou hen verschillende strategische hefbomen kunnen bieden: diversificatie van centrale bankreserves, vermindering van valutarisico, de mogelijkheid om te lenen of uit te lenen tegen een schaars actief, of zelfs een gedeeltelijke koppeling van de munt om geldcreatie te beperken.
In de Verenigde Staten experimenteren verschillende staten al met dit idee. New Hampshire en Arizona hebben wetgeving aangenomen om een deel van hun publieke inkomsten in Bitcoin te investeren. New Hampshire is bijvoorbeeld van plan 5% toe te wijzen aan Bitcoin en aan digitale activa met een kapitalisatie van meer dan $500 miljard – dat is tot nu toe alleen Bitcoin. In mei 2025 zijn er ongeveer 36 voorgestelde BTC-reservewetten in behandeling in 19 Amerikaanse staten, tegen 45 enkele maanden geleden. Sommige, zoals die in Oklahoma en Utah, zijn aanzienlijk gevorderd. Andere, zoals de Bitcoin Reserve Act in Ohio, voorzien in de oprichting van speciale fondsen met discretionaire aankopen. In Pennsylvania is een project gepland om tot $970 miljoen, ofwel 10% van de publieke middelen van de staat, toe te wijzen.
Maar de weerstand blijft groot. In veel gevallen – Florida, North Dakota, Wyoming en Arizona – zijn initiatieven afgewezen, vaak om politieke redenen of vanwege de perceptie van Bitcoin als speculatief actief.
De huidige stand van Bitcoin-reserves - Bron: Bitcoin Laws
Buiten de Verenigde Staten overwegen verschillende landen zoals Brazilië, Polen, Tsjechië, Japan en Hongkong ook om Bitcoin in hun nationale reserves op te nemen. Het onderwerp, nog marginaal, wint geleidelijk terrein in het budgettaire en monetaire denken.
Wereldreserves: Goud versus BTC
Vaak aangeduid als "digitaal goud", deelt Bitcoin verschillende kenmerken met het edelmetaal: schaarste, weerstand tegen inflatie en status als hedge-actief in tijden van crisis. Maar in tegenstelling tot goud past Bitcoin zich ook aan aan periodes van bullmarkten, waarin het gele metaal stabieler blijft of zelfs achterblijft.
Het opslaan van goud vereist fysieke infrastructuur – kluizen, beveiliging, transport – terwijl Bitcoin kan worden bewaard op een eenvoudige hardware wallet, beschermd door een herstelzin. Deze lage bewaarkosten maken het een bijzonder aantrekkelijk actief voor wie zijn vermogen efficiënt wil behouden.
Sinds 2013 spreken de prestaties van beide activa voor zich: een gemiddeld jaarlijks rendement van 42% voor Bitcoin, tegenover 5,86% voor goud. Het Stock-to-Flow-model toont een ratio van 121 voor Bitcoin, bijna het dubbele van die van goud (66), waardoor het op jaarbasis een nog schaarser actief is.
Ondanks deze gegevens blijven centrale banken goud verkiezen. De centrale bank van China heeft haar reserves de afgelopen jaren met name vergroot.
Daar zijn veel redenen voor: een geschiedenis van weinig vertrouwen, lagere volatiliteit en een aanhoudende afwijzing van een gedecentraliseerd, immaterieel systeem. De dalingen in de goudprijs tijdens eerdere cycli zijn minder uitgesproken dan die van Bitcoin: -69,5% in de jaren 1980-1990, -42% tussen 2011 en 2015, en slechts -21% tijdens de laatste bear market.
Voor overheden wordt de keuze voor goud dus verklaard door een afkeer van risico en een voorkeur voor stabiliteit. Maar gezien het rendement en de geprogrammeerde schaarste vestigt Bitcoin zich steeds meer als een geloofwaardig langetermijnalternatief voor wie zijn reserves wil diversifiëren en versterken.
Reserves in Bitcoin om economische kwetsbaarheid het hoofd te bieden
Het idee om nationale reserves in Bitcoin op te bouwen is niet langer louter theoretisch. Verschillende landen bestuderen of implementeren accumulatiestrategieën, afhankelijk van hun economische situatie, natuurlijke hulpbronnen of geopolitieke doelstellingen.
In economieën die worden getroffen door hoge inflatie, zoals Argentinië of Venezuela, wordt Bitcoin gezien als bescherming tegen devaluatie, dankzij het beperkte aanbod. Andere landen onder sancties of met kapitaalcontroles, zoals Iran en Rusland, zien het als een manier om traditionele financiële systemen te omzeilen. Sommige, zoals Bhutan, gebruiken hun overtollige hernieuwbare energieproductie om Bitcoin te minen en digitale reserves op te bouwen. Deze strategie zou ook kunnen worden toegepast in landen met ongebruikte of afgefakkelde aardgasvoorraden.
Voor kleinere economieën, zoals El Salvador, betekent Bitcoin een weg naar grotere financiële soevereiniteit. Anderen, zoals Tsjechië, zien het als een instrument om hun activa te diversifiëren. Opkomende markten zien het ook als een kans om technologische investeringen aan te trekken en tegelijkertijd hun afhankelijkheid van traditionele financiële kanalen te verminderen, dankzij de lage correlatie van Bitcoin met traditionele activa.
Maar de adoptie blijft voorzichtig. Uit een in 2025 gehouden enquête blijkt dat slechts 2,1% van de centrale banken serieus overweegt digitale activa in hun reserves op te nemen. Wantrouwen blijft overheersen, ondanks de eerste stappen van enkele pionierende staten.
In plaats van een universele oplossing zou Bitcoin een strategisch instrument kunnen worden dat is aangepast aan specifieke contexten – met name voor landen die het meest blootstaan aan economische en geopolitieke instabiliteit.
De barrières voor wereldwijde adoptie van Bitcoin
Ondanks de groeiende adoptie in sommige landen en binnen een deel van de traditionele financiële sector, is Bitcoin nog ver verwijderd van de status van wereldreservemunt. Een aantal obstakels houdt het tegen.
Het eerste, en bekende, obstakel is volatiliteit. Hoewel stabieler dan de meeste andere cryptoactiva (exclusief stablecoins), blijft Bitcoin veel instabieler dan goud of de belangrijkste fiatvaluta’s. De gerealiseerde volatiliteit, die geleidelijk daalt, zal pas eind 2023 onder de 50% uitkomen, terwijl de volatiliteit van goud doorgaans onder de 30% blijft. Voor een actief dat bedoeld is om de financiële stabiliteit van een staat of onderneming te versterken, beperkt dit kenmerk duidelijk de aantrekkingskracht.
Het tweede grote obstakel: onbekendheid. Voor veel potentiële gebruikers – particulieren, bedrijven of beleidsmakers – blijft Bitcoin een complex en slecht begrepen onderwerp. Het beheer van wallets, private keys, de werking van de blockchain of het begrip transactiekosten zijn vaak bronnen van verwarring en zelfs zorg. Dit wekt wantrouwen, dat wordt versterkt door angst voor diefstal, verlies van toegang of het imago van illegaal gebruik. Dit gebrek aan begrip weegt ook op bedrijven, die terughoudend zijn om Bitcoin als betaalmiddel te accepteren vanwege regelgevings- of fiscale onzekerheid.
Op institutioneel niveau versterken het ontbreken van duidelijke juridische kaders en het wantrouwen van sommige toezichthouders deze onzekerheid. Wanneer wetgevers onvoldoende vertrouwd zijn met de technologie, nemen zij vaak een voorzichtige of zelfs restrictieve houding aan, wat de integratie in bestaande economische systemen vertraagt.
Ten slotte blijven technische beperkingen bestaan. Het Bitcoin-netwerk kan slechts 3 tot 7 transacties per seconde verwerken, een zeer laag niveau vergeleken met conventionele betaalsystemen. Het groeiende belang van bepaalde mining pools roept ook vragen op over de werkelijke decentralisatie van het netwerk. De stijging van transactiekosten tijdens congestieperiodes, of de recente verwijdering van het OP_RETURN-filter door Bitcoin Core, die de weg weer heeft geopend voor spam op blokken die al zeer beperkt zijn qua ruimte, voegen zich bij de lijst van onopgeloste technische uitdagingen.
Deze obstakels doen geen afbreuk aan de fundamenten van Bitcoin, maar verklaren waarom de adoptie als wereldreserve voorlopig nog een verre toekomst is.
Het standpunt van The Big Whale
Bitcoin heeft bewezen veel meer te kunnen zijn dan alleen een speculatief actief. Met een gemiddelde jaarlijkse prestatie van 42% gedurende meer dan tien jaar en dalende trends, heeft het zich gevestigd als een actief dat zowel zijn waarde kan behouden als verhogen in de tijd. De geprogrammeerde schaarste – een maximaal aanbod van 21 miljoen munten, waarvan circa 18,5 miljoen daadwerkelijk in omloop – gecombineerd met een uitgiftesnelheid die elke vier jaar afneemt, maakt het tot een serieus alternatief voor traditionele reserves, te beginnen met goud.
De stock-to-flow-ratio, hoger dan die van edelmetaal, getuigt van de robuustheid. En hoewel sommige cryptoactiva hogere rendementen bieden, bieden er maar weinig dit niveau van veerkracht met beter beheersbaar risico. Bitcoin blijft vandaag het enige digitale actief dat schaarste, transparantie, wereldwijde toegankelijkheid en geen afhankelijkheid van een centrale autoriteit combineert.
Maar brede adoptie van Bitcoin kent nog verschillende beperkingen: de volatiliteit blijft hoog vergeleken met traditionele activa, het technische begrip blijft moeilijk voor een groot deel van de bevolking en de infrastructuur kent nog beperkingen – met name qua verwerkingscapaciteit van transacties.
Toch groeit het momentum. Verschillende landen hebben de stap al gezet, door Bitcoin te integreren in hun financiële strategie of debatten in het parlement te starten om de voordelen te bestuderen. El Salvador heeft het voortouw genomen, anderen volgen, en de discussies rond de creatie van Bitcoin-reserves nemen toe.
Sinds 2009 vestigt Bitcoin zich geleidelijk als een ongekend monetair instrument. Geconfronteerd met de beperkingen van fiatvaluta’s en toenemende systemische risico’s is de hypothese van een "digitaal goud" geen fictie meer. Het zou slechts een kwestie van tijd kunnen zijn.
>> De grote technische en economische uitdagingen van Bitcoin
De wereldwijde schuldenlast explodeert, aangewakkerd door eindeloze geldcreatie. Tegen deze instabiele achtergrond komt Bitcoin geleidelijk naar voren als een alternatief voor traditionele valuta’s..
%201.png)
%201.png)
%201.png)
%201.png)
%201.png)
