De verhoogde spanningen tussen Europa en de Verenigde Staten die de afgelopen dagen zichtbaar zijn geworden, brengen een theoretische hypothese opnieuw onder de aandacht: wat als een Amerikaanse regering op een dag zou besluiten de toegang tot de Visa- en Mastercard-netwerken op het Europese continent op te schorten?
Een dergelijk scenario blijft onwaarschijnlijk, maar het optreden van Donald Trump in het Witte Huis heeft eraan herinnerd dat het onvoorspelbare een politieke variabele op zich is geworden. In deze context lijkt Europa's afhankelijkheid van Amerikaanse betalingsinfrastructuren een strategisch blinde vlek te zijn.
Volgens de Banque de France waren Visa en Mastercard in februari 2025 goed voor ongeveer 61% van de kaartbetalingen in de eurozone. Deze dominantie is het resultaat van decennia van integratie van Amerikaanse standaarden in Europese banksystemen, ten koste van nationale netwerken die geleidelijk zijn verdwenen of tot een marginale rol zijn teruggebracht.
In de meeste landen zijn Visa en Mastercard de ruggengraat geworden van dagelijkse elektronische betalingen.
Beperkte lokale bankkaartnetwerken
Frankrijk is een relatieve uitzondering met het Cartes Bancaires (CB)-netwerk, dat binnenlandse transacties mogelijk maakt onafhankelijk van de grote internationale netwerken. Maar dit systeem blijft strikt beperkt tot het nationale grondgebied.
Andere landen behouden lokale netwerken (Girocard in Duitsland, Bancontact in België, Dankort in Denemarken, Multibanco in Portugal, BankAxept in Noorwegen of Bancomat in Italië), maar deze dekken niet alle toepassingen en vormen geen volledig alternatief voor de Visa- en Mastercard-rails, met name wanneer het gaat om transacties buiten de eigen grenzen.
In de meerderheid van de lidstaten zou een abrupte opschorting van de Amerikaanse netwerken leiden tot een bijna onmiddellijke verlamming van kaartbetalingen. Deze kwetsbaarheid verklaart grotendeels de groeiende politieke steun (met name in Oost-Europese landen) voor het digitale euro-project onder leiding van de Europese Centrale Bank.
Maar de digitale euro zal pas in 2029 (op zijn vroegst) operationeel zijn, en het ontwerp ervan stuit op felle kritiek, zowel van banken, die het als een bedreiging voor hun bedrijfsmodel zien, als van verdedigers van individuele vrijheden.
Wat zouden in de tussentijd concrete oplossingen kunnen zijn?
Het Wero-systeem, gelanceerd door verschillende grote Europese banken voor instantbetalingen via de European Payment Initiative (EPI), is nog geen levensvatbaar alternatief voor de detailhandel.
Ingenico maakt het nu mogelijk voor retailers om stablecoins te accepteren
Tegen deze achtergrond trekt een recente aankondiging de aandacht: Ingenico, de wereldleider in betaalterminals en een toonaangevend Frans bedrijf, kondigde deze week aan dat het betalingen met stablecoins integreert via het WalletConnect-protocol. Miljoenen terminals zullen zo betalingen met stablecoins kunnen accepteren.
Dit is een potentieel structurerende ontwikkeling, aangezien het nu al de mogelijkheid biedt om de Amerikaanse betalingsrails te omzeilen door gebruik te maken van gedecentraliseerde blockchain-infrastructuren. De stablecoins die momenteel worden ondersteund zijn onder meer Circle's USDC en EURC (een Amerikaans bedrijf, wat vragen oproept vanuit soevereiniteitsperspectief), maar ook Tether's USDT, uitgegeven door een niet-Amerikaans bedrijf.
De inzet is duidelijk: als Europa zijn strategische afhankelijkheid wil verminderen, moet het eigen eurogenoteerde stablecoins ontwikkelen. In dit opzicht is Société Générale-FORGE's EUR CoinVertible (EURCV) een geloofwaardig eerste antwoord, maar het uitstaande bedrag blijft beperkt (ongeveer €70 miljoen) en de liquiditeit is nog pril.
Het andere initiatief om nauwlettend te volgen is dat van het QIVali-consortium, dat ongeveer tien grote Europese banken samenbrengt, waaronder BNP Paribas, DZ Bank, UniCredit en ING. Dit project draagt de ambitie om een pan-Europese stablecoin-betalingsoplossing te creëren die interoperabel is en breed wordt verspreid onder handelaren op het continent.
De urgentie is nu evenzeer politiek als technologisch. In plaats van alles in te zetten op de publieke digitale euro, zou Europa baat hebben bij het versnellen van private stablecoins in euro's, die onmiddellijk kunnen functioneren in het bestaande commerciële ecosysteem. Tot nu toe zijn Europese banken voorzichtig geweest, bij gebrek aan duidelijke signalen van publieke besluitvormers.
Dit signaal zou van de hoogste staatsinstantie kunnen komen. In december vorig jaar benadrukte de Franse president Emmanuel Macron in de Financial Times de noodzaak om euro stablecoins te ontwikkelen naast de digitale munt van de centrale bank.
>> Ontdek ons Dashboard gewijd aan stablecoins
De afhankelijkheid van Europa van Visa en Mastercard vormt een grote strategische kwetsbaarheid in het geval van een trans-Atlantische crisis. Gezien dit risico lijken euro stablecoins de enige snel operationele oplossing om de betalingssoevereiniteit te versterken.
%201.png)
%201.png)
%201.png)
%201.png)
%201.png)
