Waarom links het mis zou hebben door Bitcoin te negeren.

De onderwerpen waarover Jean-Luc Mélenchon en Marine Le Pen het eens zijn, zijn zeldzaam genoeg om opgemerkt te worden.

In 2022 verklaarde Jean-Luc Mélenchon (Nupes) dat "de instorting van cryptovaluta het hele bouwwerk van de casino-economie ondermijnt". In datzelfde jaar reageerde Marine Le Pen (RN) dat de sector "bevorderlijk is voor bedrog, fouten en beursstunts", nadat zij enkele jaren eerder had overwogen "het gebruik van cryptovaluta, zoals Bitcoin in Frankrijk te voorkomen."

Is Bitcoin dus politiek en vindt het zijn oorsprong in extreemrechts? Ook hier is sprake van een debat van hoge kwaliteit, dat zijn oorsprong vindt in een zeer eenvoudige motivatie: cryptovaluta onaantrekkelijk maken om politieke doelstellingen te bereiken.

Dat een technologie politieke oorsprong en impact kan hebben, is vanzelfsprekend. Suggereert men echter dat een technische creatie op zichzelf een politieke intentie heeft, dat zij slechts één doel dient, dat zij alleen vooraf bepaalde ideeën kan verspreiden, dan is dat zowel een personificatie als een essentialisering van technologie. Het is op zijn best een handige omissie, op zijn slechtst een intellectuele fraude.

Het zou dus vrij intuïtief moeten zijn dat een instrument dat het banksysteem uitdaagt, waarvan het protocol open en transparant is, dat weerstand mogelijk maakt tegenover autoritarisme van welke aard dan ook, niet alleen niet bestemd is om conservatieve of ultrarechtse ideeën te verspreiden, maar ook linkse... progressieve strijd kan dienen.

Bitcoin geeft niet om de identiteit noch de politieke kleur van de mensen die het gebruiken, maar deze onverschilligheid maakt Bitcoin voor sommigen al tot een politiek duidelijk gedefinieerd instrument. Een deel van links in Frankrijk, gedreven door de zekerheid van haar overtuigingen en het universalisme van haar strijd, blijft sceptisch over deze niet-censureerbare aard. Door een netwerk te bieden dat toegankelijk is voor zowel ultrarechts als ultralinks, door zowel Rusland als Oekraïne transacties te laten uitvoeren, kortom, door geen partij te kiezen... kiest Bitcoin ergens toch partij.

Maar aan welke kant? Het antwoord kan alleen zijn: het kamp van degenen die het nodig hebben, van degenen die buiten de normen staan, buiten het systeem, want Bitcoin is bovenal een instrument van tegenmacht.

Een eerste beheer van de commons op wereldschaal

Of een groot deel van links pleit juist voor de ontwikkeling van tegenmachten. Het is niet rechts die het meest kritisch is over de huidige centralisatie van macht in handen van de uitvoerende macht. Deze tegenmachten kunnen uiteraard deel uitmaken van onze instituties (parlementaire macht is een tegenmacht tegenover de uitvoerende macht), maar ze kunnen ook buiten de staat bestaan, via verenigingen, organisaties, kortom de commons.

En dat is precies wat Bitcoin is: een eerste beheer van de commons op wereldschaal. Bitcoin is een wereldwijde garantie dat staten geen totale controle kunnen hebben over economische stromen. Hoewel dit zeker nieuwe wrijvingen zal veroorzaken, is het niettemin een effectief bolwerk tegen totalitaire pogingen.

Het in stand houden van dit bolwerk vereist dat men accepteert dat eerlijke mensen het net zo goed kunnen gebruiken als degenen die dat niet zijn. Om dezelfde redenen waarom we ons zorgen moeten maken over aanvallen van onze overheden op versleutelde berichtensystemen, zou de instinctieve afwijzing en gelijkstelling van Bitcoin reden tot zorg moeten zijn.

Pogingen om, om veiligheidsredenen, een monetair netwerk dat als tegenwicht voor de Staat fungeert te verbieden of te verstikken, zijn een daad die veel politieker is dan het instrument zelf. Als men wereldwijd kijkt naar de landen die Bitcoin verbieden of onderdrukken, zijn daar de Taliban, China, Venezuela en de lijst kan worden aangevuld.

De selectieve verontwaardiging van een deel van links -en trouwens ook van rechts- over Bitcoin heeft in feite een duidelijk aanwijsbare oorzaak: het spook van speculatie, wat voldoende is om een nieuw activum te diskwalificeren. Maar men kan speculatie best verafschuwen, maar toch geloven, zoals velen doen, dat Bitcoin essentieel is. We kunnen heel goed overheidsbeleid voeren, of het nu fiscaal of regulerend is, dat gericht is op het beperken van kortetermijninvesteringen. Dit is bijvoorbeeld wat Duitsland doet, met een voordelig fiscaal beleid voor langetermijnbezit (geen belasting na één jaar bezit van crypto's).

Het is dus heel goed mogelijk om links, zelfs radicaal te zijn, en te vinden dat Bitcoin een activum is voor het evenwicht van onze samenlevingen en mondiale machtsverhoudingen. Het uitdagen van het bankmonopolie is een unieke kans om ons financiële systeem te transformeren en inclusiever te maken, om onze financiële regelgeving te herzien en aan te passen aan gedecentraliseerde netwerken, waar institutioneel geweld minder een probleem is. Bitcoin (en andere crypto's) mogen echter niet dezelfde spelers en hetzelfde systeem creëren als die in de traditionele financiële wereld, en dat vereist dat we niet de kop in het zand steken.

Het is al te gemakkelijk om de regelgeving die is ingevoerd af te doen door het instrument zelf van politieke gerichtheid te beschuldigen. Wat veel politieker is, is de regelgeving die, onder het mom van het bestrijden van witwassen, grootschalige financiële intermediairs bevoordeelt ten koste van zelfbeschikking en een gedecentraliseerd internet. En dat is geen links beleid.

Als Bitcoin niet als de juiste oplossing wordt beschouwd, heeft het in ieder geval het voordeel dat het de juiste vragen stelt: de ontkoppeling van de Centrale Banken van het volk, het gebrek aan transparantie van ons monetair beleid, de economische afhankelijkheid van bepaalde landen die worden onderworpen aan de valuta van de machtigste, de risico's van massasurveillance op het internet, de hegemonie van commerciële banken en hun lobbykracht... Zoveel politieke kwesties die links zou kunnen aangaan door Bitcoin met nieuwsgierigheid te observeren.

TRIBUNE. Voor Claire Balva, onafhankelijk consultant, is bitcoin geen extreemrechtse technologie, maar een tegenmacht, met name financieel, waar links zich van zou moeten meester maken.