Bitcoin en energie: is de kritiek gerechtvaardigd?

"Bitcoin is een energieslurper", "Bitcoin verbruikt meer dan België"...

U heeft deze argumenten ongetwijfeld al minstens één keer gehoord, en u zult ze blijven horen nu de opwarming van de aarde een cruciaal onderwerp is geworden – en dat is maar goed ook!

Maar is het gerechtvaardigd?

Dat is wat wij wilden uitzoeken, met cijfers en experts ter ondersteuning.

Eerst de cijfers. Met het risico enkelen tegen de borst te stuiten, verbruikt bitcoin inderdaad veel energie. We spreken momenteel over 94 TWh per jaar, het equivalent van een land als Kazachstan of meer dan België (dus uw neef heeft gelijk 😝 ). Op een ander niveau verbruikt bitcoin 50% meer energie dan alle Amerikaanse verlichting samen, volgens Cambridge University, een autoriteit op dit gebied.

Is bitcoin zo slecht voor het milieu als wordt beweerd?

Een deel van het antwoord op deze GROTE vraag ligt in de analyse van de energiemix die door miners wordt gebruikt om hun machines te laten draaien.

• Hoeveel daarvan is fossiele brandstof?

• Hoeveel daarvan is hernieuwbare energie?

Volgens het meest recente kwartaalrapport van de Bitcoin Mining Council (BMC), een organisatie die de grootste bitcoin miners ter wereld verenigt, zou 59% van de energie die zij verbruiken afkomstig zijn uit hernieuwbare bronnen.

"Dit is een niveau dat weinig sectoren kunnen claimen, zeker de bankensector niet," legt Romain Nouzareth uit, medeoprichter en directeur van Sato, een Canadese miner die werkt met 100% energie uit hernieuwbare bronnen (in zijn geval waterkracht).

In zijn faciliteit in Joliette (Quebec) gebruikt hij zelfs de warmte die door zijn machines wordt afgegeven om de naburige fabriek te verwarmen.

Dit cijfer van 59% hernieuwbare energie zou de komende jaren zelfs moeten stijgen, aldus Romain Nouzareth: "Miners zijn pragmatische economische actoren, zij willen hun elektriciteit tegen de laagste prijs verkrijgen en hernieuwbare energie is de goedkoopste op de markt".

Volgens een rapport dat in juni 2021 werd gepubliceerd door het International Renewable Energy Agency (IRENA), zijn "groene" energiebronnen daadwerkelijk goedkoper geworden dan alle andere. Deze spectaculaire prijsdaling zou te maken hebben met de verbeterde concurrentiekracht van zonne- en windtechnologieën in het afgelopen decennium.

Het is daarom waarschijnlijk dat het aandeel hernieuwbare energie sterk zal toenemen in de mix van miners. Zeker gezien de geopolitieke context die de prijzen van gas en olie opdrijft.

In een jaar tijd zijn de gasprijzen in Europa verdubbeld en de Russisch-Oekraïense oorlog zou de thermometer verder kunnen doen stijgen.... In de Verenigde Staten hebben veel miningfaciliteiten die op koolstofbronnen zijn aangesloten het ook moeilijk. In de staat Georgia kondigde Compass Mining eind augustus aan dat het verschillende sites sloot vanwege de sterk gestegen prijzen.

"Vandaag is het erg moeilijk om te minen met fossiele brandstoffen, tenzij je je in omstandigheden bevindt zoals in Kazachstan, waar de directeur van de kolencentrale ook het elektriciteitsbedrijf en een miningfarm runt", merkt Sébastien Gouspillou op, directeur van Big Block Datacenter, een Frans miningbedrijf met een sterke aanwezigheid in Afrika. Kortom, de terugkeer van goedkope fossiele energie is niet voor morgen.

Mining kan de energietransitie bevorderen

In deze economische context die gunstig is voor hernieuwbare energie, biedt mining nog een ander belangrijk voordeel: het financieren van infrastructuur. "Het is nog steeds vaak winstgevender om kolencentrales te bouwen dan waterkrachtcentrales," betreurt Sébastien Gouspillou.

Waarom? Omdat dammen duur zijn en dus financieel lang nodig hebben om zichzelf terug te verdienen, en vooral omdat veel ervan worden gebouwd in regio's waar niet noodzakelijkerwijs de infrastructuur (aansluitingen, lijnen, enz.) of de vraag aanwezig is.

Bitcoin mining kan het mogelijk maken om overschotten te benutten en zo bij te dragen aan de financiering van infrastructuur. "We kunnen de winstgevendheid van dammen verbeteren," vervolgt Sébastien Gouspillou.

"Voor energieopslag gebruiken we traditioneel batterijen, maar hun kostprijs is extreem hoog, dus bitcoin mining biedt interessante perspectieven voor het optimaliseren van hernieuwbare installaties," benadrukt Damien Ernst, energie-expert en professor aan de Universiteit van Luik. "Maar het is niet de enige optie; elektriciteit omzetten in waterstof kan ook goed werken," merkt hij op.

Volgens Sébastien Gouspillou zou bitcoin mining kunnen worden gezien als een "economische batterij" die de winstgevendheid van hernieuwbare energie verbetert (MicroStrategy-directeur Michael Saylor zegt hetzelfde). "Ondanks wat de degrowthisten zeggen, moeten we nog steeds veel infrastructuur bouwen om elektriciteit te produceren. Bitcoin kan de balans doen doorslaan in het voordeel van hernieuwbare installaties," benadrukt hij.

In totaal zijn er meer dan 2.400 kolencentrales verspreid over 79 landen, en hun elektriciteitsproductiecapaciteit zal volgens nieuwe projecten met 21% toenemen, merkt de NGO Global Energy Monitor op in haar jaarverslag.

Volgens dezelfde bron zijn niet minder dan 34 landen momenteel bezig met de bouw van nieuwe sites die gebruik maken van deze zeer vervuilende energie...

"We moeten erin slagen hen te doen inzien dat mining een oplossing kan zijn voor hun inkomsten en voor de planeet", benadrukt Sébastien Gouspillou, die zegt dat er "steeds meer naar hem wordt geluisterd". De Fransman wijst er ook op dat hij installaties heeft in Kenia en Congo, en hoopt binnenkort ook in andere Centraal-Afrikaanse landen te slagen.

Een concreet voorbeeld: affakkelgas omzetten‍

Bitcoin mining kan ook een troef zijn om de milieu-impact te verminderen van een andere uiterst vervuilende activiteit die vaak over het hoofd wordt gezien, namelijk "affakkelgas".

Wat is affakkelgas?

Dit is het afval dat met grote vlammen ontsnapt uit olie- en gasinstallaties wanneer energie uit de ondergrond wordt gewonnen. Alleen al affakkelen zou verantwoordelijk zijn voor het equivalent van de uitstoot van broeikasgassen die door Frankrijk worden uitgestoten, volgens de Wereldbank.

Het vertegenwoordigt een monumentale verspilling van een natuurlijke hulpbron die voor productieve doeleinden zou kunnen worden gebruikt, zoals het opwekken van elektriciteit. De hoeveelheid gas die momenteel jaarlijks wordt afgefakkeld, zou heel Sub-Sahara Afrika van energie kunnen voorzien.

Sommigen stellen dat affakkelgas moet worden gezien als een kans voor economisch gewin, met een aantal opties die exploitanten kunnen overwegen om hun gas te gelde te maken, waaronder mining. "Het is verspilde energie, dus we kunnen er net zo goed van profiteren om bitcoin te minen, vooral als het de uitstoot in de atmosfeer vermindert," oordeelt professor Damien Ernst.

In sommige gevallen laten oliebedrijven miners "welwillend" affakkelgas gebruiken om milieuboetes te vermijden. Maar het gebeurt ook dat dit gas aan de miners wordt "verkocht", zoals in de Verenigde Staten, wat een (absoluut niet deugdzame) markt creëert ten voordele van oliebedrijven.

De omzetting van affakkelgas in elektriciteit is nog experimenteel. Het is moeilijk te beheersen en weinig miners hebben de capaciteit om dit te doen... Dit zou echter kunnen evolueren, met name via het bedrijf Crusoe Energy, dat afgelopen voorjaar meer dan 500 miljoen dollar ophaalde om het juiste systeem te ontwikkelen. Verschillende projecten wereldwijd zullen naar verwachting binnenkort van start gaan. De Amerikaanse olie- en gasgigant Exxon voert momenteel verschillende experimenten in deze richting uit.

Waarom zijn we zo veeleisend voor Bitcoin?

Uiteraard om politieke redenen! Veel sectoren zijn niet gecharmeerd van Bitcoin. Maar het energieverbruik is ook een echt vraagstuk dat niemand kan negeren, zeker nu de strijd tegen de opwarming van de aarde van het grootste belang is geworden. Het is een constatering die de spelers in de sector (niet allemaal) delen, zonder alle verantwoordelijkheid te willen dragen.

"Het klimaat is uiteraard een onderwerp voor ons, maar het is aan de overheden om de strategische beslissingen te nemen. Onze taak is om een oplossing te bieden om het elektriciteitsnet zo goed mogelijk te beheren," meent hij.

Sommigen pleiten er ook voor om miners meer te integreren in het economische circuit. "Laten we inkomsten genereren uit energie waarvoor tot nu toe geen afnemer was, om ieders rekening te verlagen," besluit Romain Nouzareth.

‍

Al jaren zijn er twee onverzoenlijke kampen: aan de ene kant de voorstanders van Bitcoin die uitleggen dat het de sleutel is tot de energietransitie, en aan de andere kant de meest vastberaden tegenstanders die het als de grootste bedreiging voor de planeet zien..