Belastingen, ETF's, hoofdgroepen: een diepgaande analyse van het Japanse crypto-ecosysteem.

Na een van de eerste landen te zijn geweest die interesse toonden in cryptovaluta, heeft Japan de afgelopen jaren terrein verloren, mede door bijzonder strikte regelgeving. Gesteund door de overheid willen verschillende grote groepen zoals Sony en Rakuten het momentum nieuw leven inblazen. Verslag ter plaatse.

Een reis naar Tokio om het crypto-ecosysteem te ontdekken is een tamelijk unieke ervaring.

Ik zeg "tamelijk uniek" omdat het een beetje voelt als teruggaan naar je oorsprong, en niet alleen omdat de maker van bitcoin - wiens ware identiteit we niet kennen - "Satoshi Nakamoto" heet.

Veel mensen zijn het vergeten, maar Japan was een van de eerste landen waar bitcoin en vooral MtGox, HET eerste grote crypto-handelsplatform in de geschiedenis, zich ontwikkelden.

Tussen 2010 en 2014 was het platform, geleid door de Fransman Mark Karpelès, een belangrijke speler in de adoptie van bitcoin (destijds waren er nog geen andere cryptovaluta) met een positie - tot 70% van de wereldmarkt, een niveau dat geen enkele andere speler sindsdien heeft bereikt.

Hoewel velen de meteoritische groei van MtGox en de gekte die Tokio destijds in zijn greep hield zijn vergeten, herinnert iedereen zich het trieste einde en de gevolgen ervan.

In 2014 ging het platform abrupt failliet door een hack - het was niet de eerste. In totaal werden ongeveer 850.000 bitcoin gestolen (200.000 zullen worden teruggevonden). Tegen de huidige waarde spreken we over bijna $40 miljard 🤯. Ter vergelijking: FTX veroorzaakte verliezen van $15 miljard.

Na meerdere jaren van procedures kreeg Mark Karpelès, die 12 maanden in een Japanse gevangenis doorbracht (2015-2016), in 2019 een voorwaardelijke gevangenisstraf opgelegd.

Tegelijkertijd, en om te voorkomen dat een dergelijk schandaal zich opnieuw zou voordoen, heeft de Japanse overheid een hele reeks wetten aangenomen om de cryptosector te reguleren; overigens is dit precies wat de afgelopen 18 maanden in de Verenigde Staten gebeurt na het FTX-schandaal.

Deze regelgeving raakt de hele sector:

• Japanse handelsplatformen zijn nu gereguleerd.
• er moet een vergunning worden verkregen om cryptocurrency-custody uit te voeren.
• uitgifte en notering van tokens en cryptovaluta zijn onderworpen aan goedkeuring door de Japanse Financial Services Authority (FSA).

De invoering van deze nieuwe regelgeving sluit de eerste bladzijde van de crypto-industrie 🇯🇵 en is bepalend voor de nieuwe die wordt geschreven.

Japan is een kleine retailmarkt

Is dit het MtGox-effect? Zeker is dat enkele jaren na de ineenstorting van het platform de Japanse interesse in cryptovaluta niet volledig is, zelfs niet ondanks de sterke prijsstijgingen (de prijs van bitcoin is sinds 2014 meer dan 200 keer gestegen) en de ontwikkeling van talrijke platformen; het land telt er nu een dertigtal; ze zijn uiteraard allemaal gereguleerd.

"De ineenstorting van MtGox heeft een aanzienlijke indruk achtergelaten," bevestigt Justin Dhingra, strategisch directeur van Crypto Garage, een bedrijf dat met name een Exchange voor bedrijven heeft.

Justin Dhingra (midden) is strategisch directeur van Crypto Garage.

Maar volgens iedereen is het, naast dit onmiskenbare psychologische effect, vooral de fiscaliteit en regelgeving die sinds 2019 zijn ingevoerd die een echte impact hebben.

• Allereerst de fiscaliteit:

Sinds 2019 worden winsten op cryptovaluta niet belast zoals financiële effecten (aandelen), dus niet tegen een vast tarief zoals in de meeste landen; in Frankrijk bijvoorbeeld geldt een vast tarief van 30% op cryptowinsten - vanaf €305 winst per jaar.

Voor een Japanner hangt het belastingniveau op cryptowinsten af van zijn jaarlijkse inkomen. Hoe hoger het inkomen, hoe hoger het belastingtarief op cryptowinsten, volgens een schaal van 5% tot 45%.

Bovenop deze belasting komt nog een "woonbelasting" van 10%, waardoor het marginale tarief kan oplopen tot 55%. Let wel, de 55%-schijf geldt alleen voor inkomens boven €250.000 per jaar, wat nog enige speelruimte laat!

Intussen blijft het onderwerp fiscaliteit in Japan groeien naarmate het aantal houders toeneemt (zij het langzaam). Volgens schattingen bezit tussen de 7% en 10% van de Japanse bevolking cryptovaluta.

Op basis van een voorstel van de FSA plant de overheid in 2025 een belastinghervorming waarbij alle crypto-gerelateerde winsten tegen 20% zouden worden belast.

"Dit zou duidelijk meer duidelijkheid geven aan investeerders die het nu te moeilijk vinden om precies te weten wat hun belastingniveau zal zijn," legt Fujihara Masamichi uit, lid van het onderzoeksteam van exchange Bitpoint, een van de grootste handelsplatformen van Japan (Top 10).

Fujihara Masamichi (rechts) is lid van het onderzoeksteam van het Bitpoint-handelsplatform.

• Dan de regelgeving:

Sinds 2019 moet, "ter bescherming van investeerders", elke cryptovaluta en token worden gevalideerd door de Japanse Financial Services Authority (FSA) om te worden genoteerd op een Japans handelsplatform.

Het probleem is dat deze procedure tot zes maanden kan duren, waardoor nieuwe tokens lang op zich laten wachten op platformen zoals Bitflyer of Bitpoint, wat klanten afschrikt.

"Als je drie maanden nodig hebt om een token te noteren, kun je er zeker van zijn dat je te laat bent," aldus Bitpoint.

Naast deze beperking op de notering van tokens en cryptovaluta zijn hefboomproducten vrijwel onbestaand. Ze zijn beperkt tot een factor 2, terwijl de meeste buurlanden een veelvoud van 150 toestaan, zoals in Zuid-Korea. "Het is een stuk veiliger, maar tegen welke prijs?" vraagt een Japanse handelaar zich af. "Misschien is er een gulden middenweg," voegt hij toe.

Het resultaat, tien jaar na de val van MtGox, is dat Japan's grootste Exchange, Bitflyer, "slechts" op de 50e plaats wereldwijd staat qua volume, ver achter spelers als het Amerikaanse Coinbase of het Zuid-Koreaanse Upbit.

Een markt voor bedrijven?

Paradoxaal genoeg is het vooral aan de meer 'traditionele' zakelijke kant dat er vooruitgang wordt geboekt.

De aanzet werd in 2022 gegeven door de huidige premier, Fumio Kishida (conservatief rechts), die, net als andere leiders, van zijn land een koploper in het cryptouniversum wil maken.

We herinneren ons de voormalige Franse minister van Financiën, Bruno Le Maire, die in 2022 aan BFM Crypto uitlegde dat hij van Frankrijk "het basiskamp voor cryptovaluta en gedecentraliseerde financiën" wilde maken.

In elk geval is de boodschap van de Japanse leider goed ontvangen door grote Japanse groepen. Ondanks de marktdaling in 2023 hebben Japanse bedrijven, die dit jaar profiteerden van de afschaffing van de belasting op niet-gerealiseerde meerwaarden op cryptovaluta (een regeling die de hele sector jarenlang deed klagen), miljarden dollars in de sector geïnvesteerd.

"Er is echt een impuls geweest met de lancering van serieuze projecten," bevestigt Keisuke Kimura, die verantwoordelijk is voor internationale betrekkingen bij de Japan Cryptoasset Business Association (JCBA), een van de belangrijkste crypto-lobby's in de sector in Japan.

De vereniging telt 150 leden, waaronder de berichtenapp Line, gaminggigant Konami en adviesbureaus KPMG en Deloitte. Opvallend is dat er in Japan weinig crypto-startups zijn, net als in Zuid-Korea, omdat veel innovatie rechtstreeks van grote bedrijven en hun goed ontwikkelde intrapreneurship-systemen komt.

Sony, Rakuten en andere grote Japanse financiële groepen (MUFG, SMBC, Mizuho...) hebben deze strategie aangevoerd. Na meer dan een jaar ontwikkeling kondigde de PlayStation-fabrikant enkele weken geleden de lancering aan van Soneium, een layer 2 (second-layer protocol).

Ontwikkeld in samenwerking met Startale Labs op de Ethereum-blockchain, moet Soneium Sony in staat stellen "nieuwe mechanismen voor het creëren en delen van waarde in de gaming- en financiële wereld" te verkennen. Circle, de Amerikaanse uitgever van de USDC stablecoin (de op één na grootste ter wereld), werkt samen met Sony aan de ontwikkeling van Soneium.

Rakuten, dat wordt beschouwd als "de Amazon van Japan", breidt ondertussen gestaag het aantal projecten uit. Het in Tokio gevestigde bedrijf heeft een platform voor activatokenisatie en accepteert betalingen in cryptovaluta. Gevraagd naar de volumes van cryptobetalingen, weigerde Rakuten commentaar te geven.

Banken richten zich vooral op stablecoins, hoewel de regelgeving op dit gebied ook bijzonder streng is.

Stablecoins: Het speelveld van de banken

Terwijl de Europese MiCA-regelgeving vereist dat stablecoin-uitgevers een kasreserve van 30% tot 60% van de kapitalisatie van de stablecoin aanhouden — wat velen, zoals Tether, bekritiseren (lees ons interview) — moet in Japan de reserve 100% zijn en worden gestort bij een bank met een speciale vergunning voor dit doel.

Bovendien mag de uitgever van de stablecoin deze fondsen niet gebruiken om rendement te genereren. "Dit levert een echt probleem op voor het businessmodel," benadrukt een lid van een in Tokio gevestigd fonds.

Het is vooral vanwege deze "economische" beperking dat er momenteel geen stablecoins beschikbaar zijn in Japan, met uitzondering van Sky's DAI (voorheen Maker), die door de toezichthouder niet als stablecoin wordt beschouwd, maar als een cryptovaluta, omdat deze is gekoppeld aan cryptovaluta en niet aan fiatvaluta.

Om zich met succes te vestigen, hebben grote spelers in de sector, zoals Circle, partnerschappen gesloten met lokale actoren (Circle werkt samen met Coincheck), in de hoop dat er vooruitgang wordt geboekt.

Intussen werken de belangrijkste banken van het land — MUFG, SMBC, Mizuho — samen aan een gezamenlijk stablecoin-project, zonder dezelfde winstgevendheidsbeperkingen.

"Voor banken is een stablecoin meer een middel om klanten in hun ecosysteem te houden dan om nieuwe inkomstenbronnen te vinden," fluistert een crypto-actor, waarmee hij de spanningen benadrukt die kunnen bestaan tussen het cryptouniversum en de meer traditionele financiële sector.

De brandende kwestie van ETF's

Het onderwerp dat de Japanse situatie misschien het beste samenvat, is Bitcoin Spot ETF's (gedekt door echte bitcoins, niet door synthetische producten).

Sinds de lancering van Spot ETF's in de VS, met recordvolumes verzameld door BlackRock en andere giganten, hebben verschillende buurlanden van Japan hun pionnen vooruitgeschoven.

Dit is uiteraard het geval voor Hongkong, dat sinds het voorjaar zijn eigen Bitcoin- en Ethereum Spot ETF's heeft - hoewel de volumes bescheiden blijven ($300 miljoen) vergeleken met die in de VS (meer dan $30 miljard).

De Zuid-Koreaanse toezichthouder zou binnenkort ook Bitcoin Spot ETF's kunnen goedkeuren.

Maar in Japan gaan de zaken niet vooruit omdat banken en handelsplatformen niet dezelfde kant op trekken. Terwijl banken en fondsen aandringen op de lancering van Bitcoin Spot ETF's, zijn platformen eerder tegen een dergelijk project omdat ze bang zijn nog meer klanten te verliezen die dan niet langer via hen zouden handelen.

Na een van de eerste landen te zijn geweest die interesse toonden in cryptovaluta, heeft Japan de afgelopen jaren terrein verloren, mede door bijzonder strikte regelgeving. Gesteund door de overheid willen een aantal grote groepen zoals Sony het momentum nieuw leven inblazen. Wij doen verslag vanuit Japan.