Crypto in de lift, banken onder vuur.

Eerder in maart organiseerde de Crypto Valley Association haar eerste Crypto Banking Symposium in Genève. Gehouden in het iconische FER (Fédération des Entreprises Romandes), een van de grootste beroepsverenigingen van Franstalig Zwitserland, was er een publiek van meer dan 300 leden uit de bank-, fintech- en cryptogemeenschap, samen met consultants, advocatenkantoren, overheidsfunctionarissen en enthousiastelingen – woordvoerders uit heel Europa waren aanwezig.

De stemming was hoger dan de handelsprijs van Bitcoin. Toen werd gevraagd wat de volgende stap is voor banken, glimlachte Nicolas Vradis van het kanton Neuchâtel en zei: “Innoveren, volgen of sterven.” De opmerking werd vergezeld door grijnzen van de andere sprekers en het publiek, maar ook door een gevoel van verrassing en opluchting. Het was alsof iets wat de mensen in de zaal al lang wisten, eindelijk hardop gezegd kon worden. Verandering zou altijd plaatsvinden, maar het tijdstip was minder zeker – tot nu.

Waarom is Neuchâtel belangrijk? Tot voor kort werd dit vaak vergeten kanton gezien als toevluchtsoord voor Bitcoin-gerichte bedrijven. Meer dan alleen een hub bracht Neuchâtel de drie-eenheid van overheidssteun, commerciële steun en financiële steun samen – totdat de Kantonnale Bank van Neuchâtel (BCN) verschillende rekeningen van hun cliënten zonder uitleg bevroor en vervolgens veel van die relaties beëindigde. Softwareplatforms gingen offline. Werknemers kregen geen salaris.

Om advocaat van de duivel te spelen, zou men zelfs kunnen zeggen dat ze waarschijnlijk gelijk hadden om dit te doen, althans vanuit operationeel en risicoperspectief. Een combinatie van hun reputatie voor het verwelkomen van opkomende technologie en een aantal startups die fondsen ophaalden via tokens leidde tot een toename van buitenlandse investeringen. Op het eerste gezicht lijkt dit een goede zaak en de droom van menig minister van Financiën, maar het overspoelde de bank ook met anti-witwas- en know-your-client-verplichtingen waar ze simpelweg niet op waren voorbereid.

In plaats van het risico te nemen, namen ze een eenzijdig besluit om de activiteit te beëindigen, waarmee jaren van goodwill en compromissen samen met het badwater werden weggegooid. En waarom niet? Het waren tenslotte maar cryptobedrijven.

Hoe staat Genève ervoor? Sommige Zwitserse banken – met kantoren in Genève – ontbraken opvallend. Men zou hebben verwacht dat Lombard Odier, Pictet of zelfs UBS een standpunt zouden innemen in het debat. Swissquote en Arab Bank Switzerland waren aanwezig, respectievelijk als pioniers van het eerste crypto-aanbod in de EU en op maat gemaakte bewaaroplossingen voor HNWIs, maar de meeste andere bankvertegenwoordigers kwamen uit het Duitstalige deel van het land.

Genève's private banken hebben zichzelf berucht bestempeld als slimme volgers, maar sommigen zouden kunnen stellen dat men om te volgen, wel op de hoogte moet blijven. In 2023 was dat misschien het einde van het gesprek. Het is in Zwitserland niet ongebruikelijk dat crypto-gerelateerde bedrijven wordt gevraagd hun zaken elders onder te brengen. De kantonnale banken zijn verantwoordelijk voor het ondersteunen van de economische ontwikkeling van de regio, niet slechts één niche daarvan.

Toen op 24 januari 2024 de BCN haar besluit nam, werd Bitcoin verhandeld tegen CHF 34.589 per BTC. Op 6 maart 2024, de dag van het symposium, had BTC de vorige hoogtepunten doorbroken en werd verhandeld tegen CHF 58.334, waardoor dat besluit in een nieuw daglicht kwam te staan. Algemeen wordt aangenomen dat, vanwege de goedkeuring van BTC exchange-traded funds en het halveringsevenement, Bitcoin ruimte heeft om te groeien. Aangezien het 52,1% van de wereldwijde cryptomarktkapitalisatie vertegenwoordigt, zal het waarschijnlijk de hele sector omhoog trekken. Op zijn minst deed het verlies van cliënten met crypto-rekeningen bijna twee keer zo veel pijn.

Maar wat is het alternatief? De bankwereld is tenslotte niet uit vrije wil zo geworden. Een voormalige bankier zei: "Ik ben opgegroeid met de wens om bankier te worden. Waarom zou je iets anders willen zijn? Je had het geld, de levensstijl, het risico? Je leidde een ongelooflijk leven en ging met vijfendertig met pensioen. Dat was de belofte." De 21e eeuw bracht een reeks klappen toe aan het bankiersberoep, te beginnen met de afschaffing van het bankgeheim na 9/11, de wereldwijde roep om verantwoording na de financiële crisis van 2007-2008, en het ontmantelen van corporate shell games na de Panama Papers. In de loop van 20 jaar verschoof het zijn van bankier van te veel risico naar helemaal geen risico meer. Ondertussen is de consument verder gegaan.

Elodie Trevillot van de Franse bank Delubac & CIE zei: "In Frankrijk zijn er slechts acht miljoen mensen met gestructureerde productportefeuilles. Er zijn er negen miljoen met crypto wallets." Ondertussen heeft de stad Lugano haar tweede digitaal-native obligatie uitgegeven, afgewikkeld via Central Bank Digital Currency. Web3 is, per ontwerp, een instrument dat macht overdraagt van organisaties naar individuen. "Er zijn enkele fintechs die de ontwikkeling leiden," zei Paolo Bortolin van Lugano. "Zij zullen de markt nemen. Als de banken later proberen te komen, is de markt hen al voorbij."

Vincent Subilia, directeur van de Kamer van Koophandel van Genève (CCIG), voegde toe: “We willen niet dat de banken de bottleneck zijn in het succesverhaal dat we samen schrijven." De boodschap was duidelijk, en de bankiers in het publiek knikten instemmend. Het was tijd om slim te volgen of achter te blijven. Een middenweg vinden In de Verenigde Staten heeft een tamelijk flagrante poging van de SEC om kleine spelers te verdringen ten gunste van Blackstone, JPMorgan en Fidelity geleid tot een vlucht naar betere oorden.

De crypto-vriendelijke vrijhandelszones van de VAE hebben hun deuren geopend voor digitale asset-ballingen, terwijl Zwitserland over het algemeen een gereguleerde maar beschermende omgeving biedt. De Amerikaanse cryptogigant Circle, die de USDC dollar-gedekte stablecoin uitgeeft, heeft met succes Franse goedkeuring van de toezichthouder verkregen. Guillaume Chatain van Société Generale’s FORGE zei: “Wat er nu gebeurt met de SEC betekent dat innovatie niet uit de VS zal komen.”

Het is een eenvoudige toepassing van regelgevingsarbitrage op nationaal, bedrijfs- en individueel niveau, maar de grootste spelers zouden ditmaal kunnen verliezen. Maar dat betekent niet dat we geen vrienden kunnen zijn. AMINA Bank en Sygnum Bank presenteerden beide samenwerkingen met traditionele banken om hen voorzichtig in het nieuwe paradigma te brengen – waaronder de Zuger Kantonalbank. Een snelle blik op de meest recente succesvolle fondsenwervingen in de Web3-sector laat zien dat white-labeled institutionele crypto-handelsplatforms aanzienlijke investeringen aantrekken.

Compliance-, KYC- en AML-oplossingen stonden ook centraal, vooral omdat nieuwverworven crypto-vermogens doorgaans veiligere havens zoeken in de traditionele wereld. De Kantonnale Bank van Zug sprak over consumentenvraag, niet afkomstig van de onder-20 cyberpunkgroep, maar juist van vermogende en gevestigde oudere beleggers die hun portefeuilles willen diversifiëren zonder veel gedoe. Het zou zelfs een kans kunnen zijn voor bankiers om weer bankier te zijn – ook al doen ze dat onder heel andere omstandigheden.

Na meer dan een jaar in het vagevuur staan cryptocurrencies weer in de schijnwerpers en kunnen banken het onderwerp niet langer vermijden, zoals Sheraz Ahmed, Partner van STORM Partners en oprichter van Decentral House, opmerkt.