Julien Maldonato (Deloitte): „Stablecoins zijn geld met benen dat nooit slaapt“

U werkt al bijna dertig jaar in de infrastructuursector. U lijkt een zekere frustratie te koesteren over het tempo waarop technologische standaarden doordringen in de wereld van de financiën. Hoe kijkt u naar deze ontwikkeling?

Die frustratie is reëel en gaat terug tot 1994. Destijds ontdekte ik het HTTPS-protocol en zag ik al de 402-foutcode, die bedoeld was voor digitale betalingen. Toch duurde het dertig jaar voordat het XML-formaat eindelijk door Swift werd overgenomen via de ISO 20022-standaard.

We hebben te maken met tijdschalen die losgekoppeld lijken van de realiteit van innovatie. Beslissingen zijn niet altijd rationeel of wetenschappelijk; ze zijn vaak politiek of emotioneel. Het lijkt een beetje op het debat over kernenergie. Toch zijn er redenen voor optimisme: op Europees niveau ontwaakt men eindelijk. De vijandigheid tegenover nieuwe infrastructuur die tien jaar geleden voelbaar was, neemt af. Men begint te begrijpen dat de werkelijke kwestie de infrastructuur is, niet enkel het activum.

U verwijst vaak naar een „drievoudige convergentie“ bij het definiëren van blockchain. Kunt u dit concept toelichten voor een publiek uit de traditionele financiële sector?

Het is een pedagogische inspanning die ik probeer te leveren. Naar mijn mening is blockchain de samensmelting in één enkel punt van drie pijlers: het Grootboek, het Netwerk en de Regels. Historisch gezien zijn deze functies gescheiden. Swift beheert het netwerk, commerciële en centrale banken houden de grootboeken (de rekeningen) bij, en de regels worden gedicteerd door de wet en gehandhaafd door vertrouwde derde partijen zoals advocaten.

In een publieke blockchain convergeren deze drie functies binnen één enkele regel code. Het netwerk wordt het grootboek en is zelfuitvoerend. Het is een samentrekking van ruimte en tijd die velen nog altijd moeilijk kunnen bevatten, omdat het historische silo's doorbreekt. Wie dit niet begrijpt, riskeert een gefragmenteerd, propriëtair „internet van geld“ te creëren, vergelijkbaar met Minitel of het Chinese model.

Naast deze infrastructuur ziet u agentische AI als de „laatste variabele“ in deze vergelijking. Waarom nu?

Omdat alles granulairder wordt. In 1994 richtte Jeff Bezos Amazon op in zijn garage. Zijn grote inzicht was het individueel verkopen van boeken, overal ter wereld. Vandaag, dertig jaar later, staan we op het punt dit fenomeen opnieuw te beleven, maar dan met nano-toepassingen.

De institutionele financiële sector is „geretailiseerd“, en we bewegen nu richting de „retail van retail“. In de jaren zeventig zagen we markten elektronisch worden en high-frequency trading (HFT) ontstaan. We staan op het punt het equivalent van HFT in het dagelijks verbruik te ervaren. Autonome agenten zullen namens ons navigeren over verschillende beurzen, mogelijk in andere eenheden dan de euro. Het is een heruitvinding van ruilhandel, vloeibaar gemaakt door AI, die het mogelijk maakt de „dubbele samenvalsing van behoeften“ ogenblikkelijk te vinden.

Waarom hebben deze AI-agenten een vitale behoefte om zelfstandig geld te beheren?

Uitwisseling is de rode draad van onze samenlevingen. Om nieuwe territoria te verkennen of nieuwe handelsakkoorden te structureren, moet informatie vrijer kunnen stromen. Geld is niets meer dan een informatiesysteem dat waarde en prijzen leesbaar maakt.

Vandaag zijn er te veel ondoorzichtige zones. De AI-agent brengt een capaciteit voor directe actie waar vroeger menselijke validatie vereist was. We zullen handtekeningen delegeren aan onze wallets, net zoals we hebben geleerd betalingen te delegeren aan onze contactloze kaarten. Zonder uitwisseling sterft een economie. De autonomisering van transacties, zelfs voor microbedragen, is de onmisbare stap van gesprek (de chatbot) naar transactie (de agent).

Wat zijn de concrete voordelen voor de reële economie?

We zullen het tijdperk van grove maandelijkse abonnementen die het werkelijke gebruik niet weerspiegelen, achter ons laten. De agent maakt een ultrafijne aansluiting op de fysieke realiteit mogelijk. Neem het voorbeeld van voorraadbeheer: een agent kan uw koelkast of een fabriekslijn monitoren en de exacte transactie op het juiste moment uitvoeren.

Onze huidige systemen, aangestuurd door centrale banken die rentetarieven in grote stappen aanpassen, zijn te onnauwkeurig. Agentische AI maakt het mogelijk lokale virtuele markten te creëren, zo dicht mogelijk bij de behoefte. We deconstrueren de grote infrastructuren en de grote SaaS-abonnementen om richting totale granulariteit te bewegen.

U stelt dat blockchain de „natuurlijke rail“ is voor deze autonome AI. Zijn huidige betalingsinfrastructuren niet toereikend?

Het huidige internet is hypercentraliseerd. Het is performant, maar fragiel. Bovendien is het geen „grootboek“. Om op internet te betalen, moet u nog altijd langs ongeveer een dozijn tussenpersonen (centrale banken, commerciële banken, verwerkers, enzovoort), wat wrijving, vertragingen en kosten creëert.

De volgende fase van computing is hyperconnectiviteit die een wereldwijd grootboek wordt. Het is de „grote wereldcomputer“ die Vitalik Buterin tien jaar geleden beschreef. Twee bouwstenen ontbraken: selectieve vertrouwelijkheid (voor compliance) en de interface. Agenten lossen het interfaceprobleem op. Een wallet of tokens beheren kan technisch lijken voor een mens; voor een agent is het zijn moedertaal. Blockchain wordt daarmee een fysieke onvermijdelijkheid.

Is blockchain de enige infrastructuur die deze AI-agenten effectief kan bedienen, of kunnen er andere rails ontstaan?

Dit is een complexe vraag, omdat we nog te weinig afstand hebben. Wat zeker is, is dat de ineenstorting van transactiekosten op nieuwe netwerken, waar „gas“ vrijwel gratis is, een overtuigend argument vormt. Een transactie kunnen uitvoeren voor een miljoenste van een dollar is een onklopbare waardepropositie voor een agent.

Ik zou niet zo ver willen gaan dit als het enige pad te bestempelen, want een technologische doorbraak is altijd mogelijk. Maar vandaag is het wel het voornaamste. We zien een deconstructie van de oude wereld om tijd en geld te besparen. De Amerikaanse overheid lijkt dit te hebben begrepen: ze is bereid reuzen als Visa of Mastercard uit te dagen. Als Amerikaanse publieke en private partijen „all in“ gaan op blockchain, is dat omdat de kandidaat op dit moment vrijwel uniek is.

Kunt u concrete use cases geven die aanslaan bij financiële besluitvormers?

Historisch gezien zijn stablecoins gebruikt voor grensoverschrijdende betalingen. Maar morgen zal het werkelijke vraagstuk het programmeerbare afwikkelingsactivum zijn. Stel u een betaling voor die automatisch een verzekeringspremie of loyaliteitspunten reserveert.

Neem verzekeringen of escrow: AI kan miljoenen micro-verzekeringscontracten beheren over een volledige uitbestedingsketen, van een Chinese fabriek tot aan uw deur. Vandaag is het verzekeren van elke schakel in die keten een monumentale taak. Met agentische AI kunt u deze stromen in real time auditeren en traceren. De agent wordt een auditor die informatiehoeveelheden kan verwerken die voor mensen onmogelijk te hanteren zijn.

U noemt ook de identificatie van objecten. Wat is de link met digitale activa?

Dit is een cruciaal onderwerp: het Digital Product Passport (DPP). Een Europese verordening komt er binnen twee tot vier jaar. In de praktijk betekent dit dat als u een fiets koopt, u volledige traceerbaarheid heeft van onderdelen, onderhoud en repareerbaarheid.

Deze bewijzen zullen versleuteld zijn. Het paspoort zal de vorm aannemen van een wallet, zoals het bedrijf Arianee enkele jaren geleden al anticipeerde. In dezelfde omgeving heeft u uw afwikkelingsbewijzen, uw identiteitsbewijzen en uw objectbewijzen. Deze „cryptografische herkenning“ zal uitwisselingen versnellen. We winnen niet alleen in volume, maar ook in snelheid (frequentie). Het is de „Rode Koningin“-theorie: wie niet sneller loopt, gaat ten onder.

Kunnen we ons beleggingsfondsen voorstellen die volledig door agenten worden beheerd, zonder menselijke tussenkomst?

Handelsalgoritmen doen dit al sinds het einde van de jaren negentig. Maar agentische AI gaat verder. Het zal een einde maken aan geld dat „slaapt“ op betaalrekeningen.

Zodra uw afwikkelingsactiva mobiel en autonoom worden (via stablecoins), is er geen reden voor ze om inactief te blijven. Ze financieren een factuur, een lening of een investering aan de andere kant van de wereld, vierentwintig uur per dag. Stablecoins zijn geld met benen dat nooit slaapt. Dit opent de deur naar impactbeleggen: we zullen eindelijk kunnen aantonen, via data die door agenten wordt vastgelegd, dat de investering werkelijk effectief is.

Wie zijn de spelers die vandaag de leiding nemen? Circle wordt vaak als eerste genoemd...

Circle heeft een zeer moderne visie en is erin geslaagd reuzen als Amazon te overtuigen mee te stappen (via AWS). Maar er is ook Stripe, dat ver vooroploopt. Shopify zou eveneens als winnaar kunnen opduiken.

Europa loopt helaas wat achter. Onze stablecoin-uitgevers zijn vaak start-ups van dertig mensen. In Frankrijk hebben we pareltjes zoals Morpho (DeFi) of Zama (vertrouwelijkheid), maar grote ondernemingen aarzelen nog om hun cashmanagement naar stablecoins te verschuiven. Waarom? Omdat de treasurer van een grote groep nog geen gestructureerd traditioneel bankenaanbod heeft dat stablecoins proposeert. We wachten op de corporate en investment banks (CIBs) om de kloof te overbruggen.

Swift heeft aangekondigd een blockchain-hub te willen worden...

Dat is zeer goed nieuws. Swift heeft Europese wortels, en dit is iets om nauwlettend in de gaten te houden. We gaan een lange periode van cohabitatie meemaken tussen de oude rails en de nieuwe. In de retailsector experimenteren spelers als Walmart of Etsy al met agentische handel. Morgen zal de agent uw adviseur zijn: hij zal niet alleen het product vinden, maar ook onderhandelen en de betaling uitvoeren.

U noemde Amazon. Hoe past de combinatie van agentische AI en stablecoins concreet in hun bedrijfsmodel? Is het een kans of een bedreiging voor zo'n platform?

Voor een reus als Amazon is het een tweesnijdend zwaard. Aan de ene kant is er een dreigement van desintermediatie. Amazon heeft al wrijving gehad met bepaalde AI-agenten (zoals Claude) die hun site „scrapeten“ om aankopen te doen namens de gebruiker.

Het risico voor Amazon is dat de klantervaring puur transactioneel en „koud“ wordt. Hun volledige strategie steunt op suggestie, cross-selling en visuele aantrekkingskracht. Als een AI-agent louter technisch prijzen vergelijkt en een bestelling plaatst via een API, vervalt de gehele marketinghefboom. Daarom proberen ze de ervaring te vergrendelen via hun eigen agenten, zoals Alexa, en de toegangspunten te beheersen.

En aan de strikt financiële kant? We weten dat verkopers al lang strijd voeren tegen bankvergoedingen.

Hier precies wordt de stablecoin het ultieme wapen. Het is de eeuwige strijd tegen interbancaire commissies en verwerkingsvergoedingen, die tot 2% of 3% van de omzet kunnen opslokken.

Als Amazon een financiële stroom rechtstreeks kan verwerven via een stablecoin zoals Circle's USDC (of zelfs via een toekomstige „Amazon Coin“) zonder de traditionele kaartbetalingsrails te passeren, betekent dat een besparing van meerdere miljarden dollars. Ze hebben het al geprobeerd met Amazon Pay, maar dat was een gesloten systeem dat moeizaam voet aan de grond kreeg. Stablecoins bieden het voordeel programmeerbaar te zijn en te integreren in een open ecosysteem. Uiteindelijk wil Amazon niet alleen handelaar zijn, maar ook financieel en logistiek adviseur die uw stromen in real time kan beheren.

We hebben veel gesproken over infrastructuur, maar één protocol maakt een comeback: de X402, recent nieuw leven ingeblazen door Coinbase. Waarom wordt deze standaard, die technisch gezien teruggaat tot de begindagen van het web, plots de hoeksteen van de agenteconomie?

Het is een meesterzet op het gebied van infrastructuurstrategie. De HTTP 402-foutcode („Payment Required“) was ontworpen vanaf de vroegste oorsprong van het internet, maar was een „lege huls“ gebleven omdat we geen valuta hadden die native aan het netwerk was. Coinbase had de lef om deze standaard af te stoffen en er de gemeenschappelijke taal van te maken tussen een dienstaanbieder en een dienstverlener.

In de praktijk stelt X402 een agent in staat een API of webdienst te raadplegen zonder een account te hoeven aanmaken, zich te abonneren of handmatige KYC te doorlopen. De agent stuurt een verzoek, ontvangt een „402“-respons, ondertekent een microbetaling in stablecoins (doorgaans USDC op Base of Solana), en heeft onmiddellijk toegang tot de resource. Het is het einde van het rigide SaaS-model voor machines. Door aan de oorsprong van de standaard te staan, positioneert Coinbase zich als de „Google van betalingen“: ze bezitten niet alles, maar ze bepalen de spelregels.

Google zit ook niet stil met zijn AP2-standaard (Agent Payments Protocol). Is dit rechtstreekse concurrentie of complementariteit?

Het is complementair. X402 behandelt de pure transactie: „Ik ben u $0,001 verschuldigd, hier is de handtekening.“ Google's AP2 pakt aan wat voorafgaat: autorisatie en vertrouwen. Via de Verifiable Credentials (VCs) van het W3C maakt AP2 het mogelijk cryptografische „mandaten“ te creëren.

Dit is essentieel voor risicobeheer: hoe bewijst u dat een agent daadwerkelijk de opdracht van zijn eigenaar heeft ontvangen om een specifiek vliegticket te kopen? Het mandaat is een onschendbaar digitaal contract dat het verzoek vergezelt. Google en Coinbase werken feitelijk samen zodat X402 de betalingsextensie van AP2 wordt. We zien een massale standaardisering waarbij identiteit (Google) en afwikkeling (Coinbase/Circle) samensmelten.

In deze race naar snelheid lijkt Ethereum soms achter te lopen op Solana, dat transactierecords neerzet. Voor „autonome financiën“: is de keuze van rail al beslist?

We moeten oppassen voor binair denken. Solana heeft een duidelijk voordeel in snelheid en kosten, waardoor het een ideaal speelveld is voor „alledaagse HFT“ en microtransacties. Maar Ethereum blijft de laag voor beveiliging en diepe liquiditeit in DeFi.

De toekomst speelt zich waarschijnlijk af op Layer 2's (zoals Base) die proberen de robuustheid van Ethereum te verzoenen met de wendbaarheid van Solana. Wat zeker is, is dat interoperabiliteit de uiteindelijke arbiter zal zijn. U kunt niet vertrouwen op één enkele rail. We gaan een enigszins complexe periode van „multi-chain standaard“ beleven, maar een noodzakelijke, voordat unificatie wordt bereikt, net zoals USB-C uiteindelijk de standaard werd voor hardware.

Tot slot: AI wordt vaak besproken als een risico, maar u lijkt het te zien als een drijvende kracht voor economische gelijkheid.

AI is stochastisch; het kan fouten of chaos genereren. Cryptografie is het tegengif: het biedt determinisme en verificatie. Het is het tegengif tegen deepfakes en fraude.

Sam Altman en anderen spreken vaak van de „maatschappij van overvloed“. Het idee is dat AI waarde produceert tegen vrijwel nulkosten, en dat digitale activa het mogelijk maken deze waarde op een granulaire en billijke manier te herverdelen. De stablecoin is niet louter een speculatief instrument; het is de infrastructuur die de beloning van miljoenen microbijdragen mogelijk maakt, of die nu menselijk of robotisch zijn. Het is een totale paradigmaverschuiving voor de financiële sector: van het beheer van massale, trage stromen naar het beheer van een oneindigheid van instantane microstromen.

‍